Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Câu 3 trang 84 SGK Ngữ văn 11

Viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tác giả đã lồng ghép yếu tố nào trong số các yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận để chuyển tải các thông tin đến người đọc? Nêu tác dụng của yếu tố đó trong văn bản.

Gợi ý trả lời

Phân tích yêu cầu: Trong văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, bên cạnh thông tin khoa học khách quan (số liệu, đặc điểm, quá trình...), tác giả thường lồng ghép thêm một số yếu tố của các phương thức biểu đạt khác để bài viết sinh động, hấp dẫn hơn. Ta xét từng yếu tố:

a) Yếu tố được lồng ghép chủ yếu: yếu tố miêu tả.

Tác giả đã sử dụng yếu tố miêu tả để tái hiện cụ thể hình dáng, màu sắc, âm thanh, trạng thái, diễn biến... của sự vật, hiện tượng tự nhiên được thuyết minh. Thay vì chỉ nêu thông tin, số liệu khô khan, tác giả vẽ ra trước mắt người đọc bức tranh trực quan về đối tượng (ví dụ: hình thù, kích thước, sự vận động, sự biến đổi của hiện tượng qua các giai đoạn).

*(Trong một số đoạn, tác giả còn kết hợp thoáng qua yếu tố biểu cảm để bộc lộ thái độ ngạc nhiên, thích thú trước vẻ kì diệu của tự nhiên, nhưng yếu tố nổi bật và xuyên suốt nhất vẫn là miêu tả.)*

b) Tác dụng của yếu tố miêu tả trong văn bản:

- Giúp các thông tin khoa học trở nên cụ thể, trực quan, dễ hình dung; người đọc không chỉ "biết" mà còn như "nhìn thấy" được sự vật, hiện tượng.

- Làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn, bớt khô khan, tránh được sự nặng nề của những con số và khái niệm thuần túy.

- Tăng sức thuyết phục và khả năng gây ấn tượng: nhờ hình ảnh miêu tả, kiến thức được khắc sâu, người đọc ghi nhớ lâu hơn và thêm hứng thú tìm hiểu, yêu quý thế giới tự nhiên.

- Góp phần thực hiện tốt mục đích chính của văn bản thông tin là cung cấp tri thức một cách rõ ràng, chính xác mà vẫn gần gũi, dễ tiếp nhận.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.