Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Bài 1 trang 48 SGK Ngữ văn 11

Củng cố, mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Qua bài học này, theo bạn, điều gì làm nên sức hấp dẫn của một truyện ngắn hiện đại?

Gợi ý trả lời

Củng cố, mở rộng — Bài 1 (trang 49)

Đề: Qua bài học này, theo bạn, điều gì làm nên sức hấp dẫn của một truyện ngắn hiện đại?

Qua việc đọc hiểu các văn bản trong bài (*Vợ nhặt* – Kim Lân, *Chí Phèo* – Nam Cao), có thể thấy sức hấp dẫn của một truyện ngắn hiện đại được tạo nên từ những yếu tố sau:

a) Tình huống truyện độc đáo, bất ngờ và giàu ý nghĩa
Truyện ngắn hiện đại thường xây dựng một tình huống truyện éo le, nghịch lí hoặc giàu kịch tính, vừa bộc lộ sâu sắc tính cách nhân vật vừa gửi gắm tư tưởng của tác giả. Chẳng hạn tình huống "nhặt" được vợ giữa nạn đói năm 1945 trong *Vợ nhặt* vừa bi thảm vừa cảm động, làm nổi bật khát vọng sống và tình người.

b) Nghệ thuật xây dựng nhân vật, đặc biệt là khắc họa diễn biến tâm lí
Nhân vật trong truyện ngắn hiện đại có đời sống nội tâm phong phú, phức tạp. Nhà văn đi sâu miêu tả những biến chuyển tinh tế trong tâm lí, số phận và tính cách nhân vật (sự hồi sinh khát vọng lương thiện của Chí Phèo, niềm hi vọng nhen lên trong lòng Tràng và người "vợ nhặt"), khiến nhân vật trở nên chân thực, sống động, có chiều sâu.

c) Chủ đề, tư tưởng sâu sắc, giàu giá trị nhân đạo và hiện thực
Truyện ngắn hiện đại phản ánh chân thực hiện thực đời sống, số phận con người và đồng thời thể hiện cái nhìn nhân đạo mới mẻ: trân trọng, nâng niu khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc và vẻ đẹp tâm hồn của con người ngay trong hoàn cảnh khốn cùng.

d) Ngôn ngữ và giọng điệu đặc sắc, nghệ thuật trần thuật linh hoạt
Ngôn ngữ kể chuyện tự nhiên, gần gũi; giọng điệu đa dạng (khi xót xa, khi hóm hỉnh, khi trữ tình). Nghệ thuật trần thuật linh hoạt với điểm nhìn thay đổi, kết cấu mở, chi tiết nghệ thuật giàu sức gợi (nồi cháo cám, tiếng trống thúc thuế, hình ảnh lá cờ đỏ…) tạo dư âm, buộc người đọc suy ngẫm.

e) Dung lượng ngắn gọn nhưng hàm súc, cô đọng
Với khuôn khổ nhỏ, truyện ngắn dồn nén dung lượng hiện thực lớn vào một "lát cắt" của đời sống, mỗi chi tiết đều được chọn lọc kĩ càng, "ý tại ngôn ngoại", để lại nhiều suy nghĩ cho người đọc sau khi gấp trang sách.

→ Tổng hợp lại, sức hấp dẫn của truyện ngắn hiện đại là sự kết hợp hài hòa giữa tình huống truyện độc đáo, nghệ thuật khắc họa nhân vật và tâm lí tinh tế, tư tưởng nhân đạo – hiện thực sâu sắc, ngôn ngữ – giọng điệu đặc sắc và dung lượng cô đọng, hàm súc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.