Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 69 SGK Ngữ văn 11

Nữ phóng viên đầu tiên (Trần Nhật Vy)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Lời nói và hành động của nhân vật thể hiện tư tưởng gì? Những tư tưởng đó có ảnh hưởng đến xã hội như thế nào?
(văn bản: Nữ phóng viên đầu tiên (viết về bà Nguyễn Thị Kiêm))

Gợi ý trả lời

Nhận xét chung: Nhân vật trung tâm của văn bản là bà Nguyễn Thị Kiêm (Nguyễn Thị Manh Manh) — nữ phóng viên, nhà thơ, diễn giả nổi bật những năm 1930. Qua lời nói (các bài diễn thuyết, bài viết cổ vũ Thơ mới và quyền sống của phụ nữ) và hành động (dấn thân làm báo, công khai lên diễn đàn tranh luận giữa đám đông), bà bộc lộ một hệ tư tưởng tiến bộ. Có thể tách thành các ý sau:

a) Lời nói và hành động của nhân vật thể hiện tư tưởng gì?

- *Tư tưởng đề cao tự do, đổi mới trong văn chương:* Bà là người đăng đàn diễn thuyết bênh vực Thơ mới, cổ vũ việc phá bỏ những khuôn phép gò bó của thơ cũ để thơ ca được tự do thể hiện cảm xúc, cá tính con người. Đây là tinh thần dám nghĩ, dám bảo vệ cái mới trước định kiến.

- *Tư tưởng đấu tranh cho quyền bình đẳng và sự giải phóng của người phụ nữ:* Bằng chính việc một người phụ nữ bước lên diễn đàn, làm nghề báo — vốn là "việc của đàn ông" trong xã hội phong kiến — và bằng những lời lẽ khẳng định vai trò, tiếng nói, khả năng của phụ nữ, bà thể hiện khát vọng nữ quyền: phụ nữ có quyền học hành, làm việc, bày tỏ chính kiến và tham gia đời sống xã hội ngang hàng với nam giới.

- *Tư tưởng dấn thân, bản lĩnh, vượt lên định kiến:* Dám xuất hiện công khai, đối thoại, tranh luận trước công chúng cho thấy một con người tự tin, có học vấn, có nghị lực và dám chịu trách nhiệm với quan điểm của mình — một hình mẫu "con người mới" của thời đại.

b) Những tư tưởng đó có ảnh hưởng đến xã hội như thế nào?

- *Góp phần thúc đẩy phong trào Thơ mới và cuộc canh tân văn học:* Tiếng nói của bà tạo thêm sức cổ vũ cho khuynh hướng hiện đại hóa văn chương, giúp cái mới dần được xã hội chấp nhận.

- *Thức tỉnh ý thức về nữ quyền, cổ vũ phong trào giải phóng phụ nữ:* Hình ảnh người nữ phóng viên đầu tiên trở thành tấm gương, truyền cảm hứng để phụ nữ mạnh dạn bước ra khỏi khuôn khổ gia đình, tham gia học tập, làm việc và hoạt động xã hội; góp phần làm thay đổi cái nhìn của xã hội về vai trò của người phụ nữ.

- *Góp phần làm chuyển biến nhận thức xã hội theo hướng tiến bộ, dân chủ, hiện đại:* Những việc làm "mở đường" ấy tác động đến tư duy đương thời, khích lệ tinh thần đổi mới, dân chủ và tự do cá nhân trong đời sống tinh thần của xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX.

Kết luận: Lời nói và hành động của nhân vật thể hiện tư tưởng tiến bộ: đề cao tự do, đổi mới văn chương và đấu tranh cho quyền bình đẳng của phụ nữ. Những tư tưởng ấy đã góp phần thúc đẩy canh tân văn học, thức tỉnh ý thức nữ quyền và làm chuyển biến xã hội theo hướng văn minh, tiến bộ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.