Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Câu hỏi 6 trang 88 SGK Ngữ văn 10

Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu (Lê My)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy tìm hiểu một số vấn đề trên thế giới hiện nay cần đến những nỗ lực toàn cầu và chỉ ra những lí do dẫn đến sự thành công hay chưa thành công trong việc giải quyết những vấn đề ấy.
(văn bản: Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu (Lê My))

Gợi ý trả lời

Câu 6 (trang 89) — Văn bản "Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu" (Lê My)

Từ bài học về việc thế giới đã chung tay phục hồi tầng ozone, ta có thể liên hệ đến nhiều vấn đề toàn cầu khác — những vấn đề mà không một quốc gia đơn lẻ nào giải quyết được, mà cần sự phối hợp của cả cộng đồng quốc tế. Dưới đây là một số vấn đề tiêu biểu cùng lí do dẫn đến thành công hay chưa thành công trong việc giải quyết chúng.

a) Biến đổi khí hậu và sự nóng lên toàn cầu (chưa thành công trọn vẹn)

- Thực trạng: Nhiệt độ Trái Đất tăng, băng tan, nước biển dâng, thiên tai cực đoan gia tăng. Cộng đồng quốc tế đã kí nhiều cam kết như Nghị định thư Kyoto (1997), Thỏa thuận Paris (2015) nhằm cắt giảm khí nhà kính.
- Lí do chưa thành công:
+ Việc cắt giảm khí thải đụng chạm trực tiếp đến lợi ích kinh tế, công nghiệp của các cường quốc; nhiều nước đặt tăng trưởng kinh tế lên trên cam kết môi trường.
+ Nguồn gây ô nhiễm rất đa dạng, phân tán (giao thông, công nghiệp, nông nghiệp…), không dễ thay thế như trường hợp các chất CFC làm thủng tầng ozone.
+ Thiếu một cơ chế ràng buộc, chế tài đủ mạnh; cam kết phần lớn mang tính tự nguyện nên dễ bị trì hoãn.
+ Lợi ích trước mắt của từng quốc gia mâu thuẫn với lợi ích lâu dài của toàn nhân loại.

b) Đại dịch và kiểm soát dịch bệnh truyền nhiễm (vừa có thành công, vừa còn hạn chế)

- Thực trạng: Các dịch bệnh như COVID-19, Ebola, cúm… lan nhanh xuyên biên giới. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) điều phối chia sẻ thông tin, vắc-xin, thuốc men.
- Lí do thành công một phần: Khoa học quốc tế hợp tác nghiên cứu, sản xuất vắc-xin trong thời gian kỉ lục; nhiều nước chia sẻ dữ liệu, hỗ trợ y tế cho nhau.
- Lí do còn hạn chế: Sự bất bình đẳng trong tiếp cận vắc-xin giữa nước giàu và nước nghèo; tâm lí "mạnh ai nấy lo", đóng cửa biên giới, tích trữ vật tư; thông tin sai lệch lan truyền gây cản trở.

c) Bảo vệ môi trường biển và chống rác thải nhựa (đang nỗ lực, kết quả bước đầu)

- Thực trạng: Rác thải nhựa trôi nổi khắp đại dương, đe dọa sinh vật biển và chuỗi thức ăn của con người.
- Lí do có tiến triển: Nhận thức cộng đồng ngày càng cao; nhiều quốc gia ban hành luật hạn chế túi ni lông, đồ nhựa dùng một lần; các chiến dịch làm sạch biển mang tính quốc tế.
- Lí do chưa dứt điểm: Thói quen tiêu dùng khó thay đổi; chi phí cho vật liệu thay thế còn cao; việc xử lí, thu gom chưa đồng bộ giữa các nước.

d) Xóa đói giảm nghèo và thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) (có tiến bộ, chưa toàn diện)

- Thực trạng: Liên Hợp Quốc đề ra 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững đến năm 2030. Tỉ lệ nghèo cùng cực trên thế giới đã giảm đáng kể.
- Lí do có thành công: Sự chung tay viện trợ, chuyển giao công nghệ, các chương trình hợp tác phát triển.
- Lí do chưa trọn vẹn: Chênh lệch giàu nghèo vẫn lớn; xung đột, chiến tranh, thiên tai làm chậm tiến độ; cam kết tài chính của nước giàu nhiều khi không được thực hiện đầy đủ.

Bài học rút ra (đối chiếu với câu chuyện phục hồi tầng ozone):

Trường hợp tầng ozone thành công vì có đủ các điều kiện: *bằng chứng khoa học rõ ràng và được thừa nhận; nguyên nhân tập trung (một nhóm chất CFC) và có giải pháp thay thế khả thi; một hiệp ước ràng buộc (Nghị định thư Montreal) với cam kết chính trị mạnh mẽ và sự đồng thuận của hầu hết các quốc gia.* Ngược lại, những vấn đề chưa được giải quyết trọn vẹn thường do: lợi ích riêng của mỗi quốc gia mâu thuẫn với lợi ích chung; nguyên nhân phức tạp, phân tán, khó thay thế; thiếu cơ chế ràng buộc và sự đồng thuận chính trị; hoặc nhận thức và hành động chưa đồng bộ.

Như vậy, muốn giải quyết thành công một vấn đề toàn cầu, nhân loại cần: *tiếng nói chung của khoa học, ý chí chính trị, sự công bằng trong trách nhiệm và một cơ chế hợp tác ràng buộc, đặt lợi ích lâu dài của cả nhân loại lên trên lợi ích trước mắt của từng quốc gia.*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.