Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Câu hỏi 4 trang 88 SGK Ngữ văn 10

Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu (Lê My)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy đánh giá tính hiệu quả của việc đưa phương tiện phi ngôn ngữ vào văn bản.
(văn bản: Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu (Lê My))

Gợi ý trả lời

Mở ý – Nhận diện phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản

Văn bản *Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu* (Lê My) là một văn bản thông tin tổng hợp, kết hợp lời văn (phương tiện ngôn ngữ) với các phương tiện phi ngôn ngữ, cụ thể là hình ảnh minh hoạ và sơ đồ (infographic): hình ảnh Trái Đất với tầng ozone, các con số thống kê được làm nổi bật, mốc thời gian (đường thời gian về quá trình phát hiện – báo động – hành động – phục hồi), kí hiệu, màu sắc và cách bố trí thông tin thành từng khối.

Để đánh giá tính hiệu quả, có thể xem xét trên các phương diện sau:

a) Về khả năng cung cấp và cô đọng thông tin

Các số liệu, mốc thời gian, tiến trình phục hồi tầng ozone vốn khô khan và trừu tượng nếu chỉ diễn đạt bằng lời. Khi được chuyển thành sơ đồ, biểu đồ, hình ảnh kèm con số nổi bật, lượng thông tin lớn được nén gọn trong một không gian trực quan, giúp người đọc nắm bắt nhanh những dữ liệu then chốt mà không phải đọc hết đoạn văn dài. → Hiệu quả: tăng tính chính xác, hàm súc và lượng tin.

b) Về khả năng tác động trực quan, dễ hiểu, dễ nhớ

Hình ảnh và sơ đồ tác động trực tiếp đến thị giác, biến những khái niệm khoa học (tầng ozone, lỗ thủng ozone, quá trình phục hồi) thành hình ảnh cụ thể, sinh động. Người đọc "thấy" được vấn đề chứ không chỉ "đọc" về nó, nhờ đó thông tin trở nên trực quan, dễ hình dung và lưu lại lâu hơn trong trí nhớ. → Hiệu quả: tăng sức thuyết phục và khả năng ghi nhớ.

c) Về việc minh hoạ, bổ trợ cho phần lời văn

Phương tiện phi ngôn ngữ không tách rời mà hỗ trợ, làm sáng tỏ và kiểm chứng cho nội dung ngôn ngữ: những lập luận, nhận định trong bài viết được "neo" vào bằng chứng hình ảnh và số liệu cụ thể. Sự phối hợp này làm cho văn bản vừa chặt chẽ về lí lẽ, vừa giàu sức minh chứng. → Hiệu quả: tăng độ tin cậy và tính thuyết phục của văn bản thông tin.

d) Về sức hấp dẫn và tính thẩm mĩ

Cách trình bày bằng màu sắc, bố cục, kí hiệu khiến trang viết bớt đơn điệu, thu hút sự chú ý và tạo hứng thú đọc, phù hợp với một vấn đề mang tính toàn cầu, cần lan toả rộng rãi tới nhiều đối tượng người đọc. → Hiệu quả: tăng tính hấp dẫn, khả năng phổ biến thông tin.

Đánh giá chung

Việc đưa phương tiện phi ngôn ngữ vào văn bản là hiệu quả và thành công: nó cung cấp thông tin một cách cô đọng, chính xác; làm cho nội dung trừu tượng trở nên trực quan, dễ hiểu, dễ nhớ; bổ trợ đắc lực cho lời văn và tăng sức thuyết phục; đồng thời làm văn bản sinh động, hấp dẫn hơn. Đây là một đặc điểm tiêu biểu, một thế mạnh của văn bản thông tin hiện đại.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.