Giải Bài 4 trang 83 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Việc đưa thông tin về từng đối tượng cụ thể trong văn bản có điểm gì đáng chú ý? Nêu điều bạn có thể rút ra về cách triển khai thông tin trong văn bản thông tin.
(văn bản: Nghệ thuật truyền thống của người Việt – Nguyễn Văn Huyên)
Gợi ý trả lời
Nhận xét về cách đưa thông tin về từng đối tượng cụ thể
a) Trong văn bản, tác giả lần lượt giới thiệu nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống của người Việt: kiến trúc, điêu khắc, hội họa (tranh dân gian, sơn mài), các nghề thủ công mĩ nghệ (đúc đồng, chạm bạc, gốm, dệt, thêu, khảm...). Mỗi đối tượng không được trình bày một cách rời rạc mà đều được đặt trong một hệ thống chung — minh họa cho năng khiếu thẩm mĩ, bàn tay khéo léo và tâm hồn tinh tế của người Việt.
b) Với mỗi đối tượng, cách đưa thông tin có những điểm đáng chú ý sau:
- Vừa nêu đặc điểm chung, vừa dẫn ví dụ cụ thể, tiêu biểu: khi nói về một loại hình nghệ thuật, tác giả khái quát đặc trưng của nó rồi dẫn ra những công trình, sản phẩm, địa danh cụ thể (các đình, chùa, tượng, bức chạm, làng nghề...) để minh chứng, khiến thông tin vừa có tính bao quát vừa chân thực, sinh động.
- Kết hợp miêu tả với đánh giá, bình luận: tác giả không chỉ cung cấp dữ kiện khách quan mà còn đưa ra nhận định về giá trị, vẻ đẹp, sự tinh xảo của từng đối tượng, thể hiện thái độ trân trọng, tự hào.
- Đặt đối tượng trong mối quan hệ với đời sống, tâm hồn, tín ngưỡng của người Việt: mỗi loại hình nghệ thuật được lí giải gắn với cội nguồn văn hóa, với tính cách và quan niệm thẩm mĩ của dân tộc, chứ không tách rời khỏi con người sáng tạo ra nó.
- Thông tin được chọn lọc, sắp xếp theo trình tự hợp lí: đi từ loại hình này sang loại hình khác một cách mạch lạc, có liên kết, cùng hướng tới làm nổi bật luận điểm trung tâm về tài năng và tâm hồn nghệ thuật của người Việt.
Điều rút ra về cách triển khai thông tin trong văn bản thông tin
c) Từ cách trình bày trên, có thể rút ra một số điều về cách triển khai thông tin trong văn bản thông tin:
- Thông tin cần được tổ chức theo một ý tưởng (luận điểm) chủ đạo: mọi dữ liệu, ví dụ về từng đối tượng đều phải phục vụ, làm sáng tỏ cho ý tưởng chung đó, tạo nên tính thống nhất cho văn bản.
- Nên kết hợp thông tin khái quát với dẫn chứng cụ thể, tiêu biểu để người đọc vừa nắm được bản chất vấn đề, vừa hình dung rõ ràng, tin cậy.
- Có thể kết hợp phương thức thuyết minh với miêu tả, biểu cảm, nghị luận (bình luận, đánh giá) để thông tin không khô khan mà hấp dẫn, giàu sức thuyết phục, đồng thời thể hiện được thái độ, quan điểm của người viết.
- Thông tin cần được chọn lọc và sắp xếp theo một trình tự mạch lạc (theo loại đối tượng, theo quan hệ với đời sống...), bảo đảm tính hệ thống và liên kết chặt chẽ giữa các phần.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.