Giải Câu hỏi trang 78 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Phải chăng đồng cảm là một phẩm chất không thể thiếu ở người nghệ sĩ?
(văn bản: Yêu và đồng cảm – Phong Tử Khải)
Gợi ý trả lời
Khẳng định: Đúng — đồng cảm là một phẩm chất không thể thiếu ở người nghệ sĩ. Dựa vào văn bản *Yêu và đồng cảm* của Phong Tử Khải, có thể lí giải như sau:
a) Đồng cảm là bản chất của hoạt động sáng tạo nghệ thuật
Theo Phong Tử Khải, nghệ thuật của tâm hồn chính là nghệ thuật của tấm lòng đồng cảm. Người nghệ sĩ sáng tạo không chỉ bằng kĩ thuật, bằng con mắt quan sát, mà trước hết bằng tấm lòng. Muốn miêu tả, tái hiện được đối tượng (con người, cảnh vật, đồ vật), nghệ sĩ phải "hoá thân", đặt mình vào đối tượng ấy để cảm nhận, thấu hiểu nó từ bên trong. Chính nhờ đồng cảm mà hoa có thể nói cười, chim có thể gật đầu, suối có thể hát ca — tức là nghệ sĩ thổi được tâm hồn, sức sống vào mọi vật.
b) Đồng cảm làm nên cái nhìn và tấm lòng riêng của người nghệ sĩ
Tác giả so sánh cái nhìn của nghệ sĩ với cái nhìn của nhà khoa học, bác sĩ, người làm vườn, thương nhân… Mỗi người nhìn sự vật theo nhu cầu, lợi ích riêng; chỉ người nghệ sĩ nhìn bằng tấm lòng đồng cảm, nhìn vào chính bản thân sự vật để thấy vẻ đẹp và giá trị tự thân của nó, không vụ lợi. Nhờ đó nghệ sĩ trân trọng, yêu thương vạn vật một cách bình đẳng, vô tư.
c) Đồng cảm giúp nghệ sĩ giữ được tâm hồn trong trẻo, hồn nhiên
Phong Tử Khải đề cao tấm lòng đồng cảm của trẻ thơ: trẻ em nhìn thế giới bằng sự chân thành, hồn nhiên, xem mọi vật đều có sự sống và tình cảm như mình. Người nghệ sĩ lớn cũng phải có "tấm lòng của trẻ thơ" ấy — biết rung động, say mê, hồn nhiên trước cái đẹp thì mới sáng tạo được nghệ thuật chân chính.
d) Liên hệ, mở rộng
Thiếu đồng cảm, nghệ sĩ chỉ còn là người thợ sao chép vô hồn, tác phẩm sẽ lạnh lùng, không chạm được đến trái tim người thưởng thức. Ngược lại, chính sự đồng cảm làm cho nghệ thuật có khả năng kết nối, lay động, nhân rộng tình yêu thương giữa con người với con người và với vạn vật. Vì vậy, đồng cảm vừa là điều kiện để sáng tạo, vừa là biểu hiện của một nhân cách nghệ sĩ đích thực.
→ Kết luận: Đồng cảm đúng là một phẩm chất không thể thiếu ở người nghệ sĩ: nó là cội nguồn, là "linh hồn" của hoạt động sáng tạo và là thước đo tấm lòng, nhân cách của người làm nghệ thuật.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.