Giải Bài 3 trang 60 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Phát hiện các lỗi dùng từ và trật tự từ (nếu có) trong đoạn văn đã viết theo yêu cầu của phần Kết nối đọc – viết.
Gợi ý trả lời
Lưu ý về yêu cầu bài 3: Đây là bài tự rà soát đoạn văn mà chính em đã viết ở phần *Kết nối đọc – viết* (viết đoạn khoảng 150 chữ về một vấn đề của tác phẩm/văn bản đã học). Vì đoạn văn là sản phẩm riêng của mỗi người nên SGK không cho sẵn ngữ liệu; nhiệm vụ là tự đọc lại và soi theo hai nhóm lỗi vừa học. Dưới đây là quy trình kiểm tra và mẫu sửa minh họa.
a) Rà soát *lỗi dùng từ*
Đọc lại đoạn, soi lần lượt các lỗi dùng từ đã học trong bài:
- *Lỗi lặp từ:* một từ (nhất là danh từ, động từ) lặp lại gần nhau không có dụng ý → thay bằng đại từ (nó, họ, điều đó, tác phẩm ấy…) hoặc lược bớt.
- Ví dụ: "*Nhân vật trong tác phẩm là nhân vật có số phận bi kịch, nhân vật ấy...*" → sửa: "Nhân vật trong tác phẩm có số phận bi kịch; họ...".
- *Lỗi dùng từ không đúng nghĩa:* từ không phù hợp nghĩa cần diễn đạt → thay từ đúng.
- Ví dụ: "*Bài thơ bàng quang với nỗi đau...*" → đúng chính tả/nghĩa là "bàng quan".
- *Lỗi dùng từ không hợp phong cách* (dùng khẩu ngữ trong văn viết): "*cực kì hay*", "*đỉnh*" → thay "rất đặc sắc", "giàu giá trị".
- *Lỗi dùng từ không đúng hình thức ngữ âm/chính tả:* "*xúc tích*" → "súc tích"; "*chau chuốt*" → "trau chuốt".
- *Lỗi kết hợp từ (thừa từ, kết hợp sai):* "*những các hình ảnh*", "*rất hoàn mĩ nhất*" → "những hình ảnh", "rất hoàn mĩ" (bỏ "nhất").
b) Rà soát *lỗi về trật tự từ*
- *Sắp xếp từ ngữ sai khiến câu mơ hồ hoặc sai nghĩa:* đặt lại trật tự cho đúng quan hệ ngữ pháp – ngữ nghĩa.
- Ví dụ: "*Tôi rất thích đoạn kết của tác phẩm giàu ý nghĩa này.*" (mơ hồ: "giàu ý nghĩa" bổ nghĩa cho "đoạn kết" hay "tác phẩm"?) → sửa: "Tôi rất thích đoạn kết giàu ý nghĩa của tác phẩm này."
- *Trật tự từ làm sai lô-gíc/nhấn mạnh:* "*Qua tác phẩm cho thấy...*" (thiếu chủ ngữ) → "Tác phẩm cho thấy..." hoặc "Qua tác phẩm, tác giả cho thấy...".
Cách trình bày khi làm bài: kẻ bảng hoặc gạch đầu dòng theo mẫu: (1) câu/từ mắc lỗi, (2) loại lỗi, (3) cách sửa. Nếu đọc lại thấy đoạn văn không mắc lỗi nào thì ghi rõ: đoạn văn không có lỗi dùng từ và trật tự từ, kèm lí do (các từ dùng đúng nghĩa, đúng phong cách; trật tự từ hợp lí).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.