Giải Câu 4 trang 58 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Theo tác giả, sự khác biệt lớn nhất trong cách miêu tả thiên nhiên của Thơ mới so với thơ cổ điển là gì? Nguyên nhân nào dẫn đến sự khác biệt ấy?
(văn bản: Bài viết của Chu Văn Sơn phân tích bài thơ Tiếng thu của Lưu Trọng Lư)
Gợi ý trả lời
a) Sự khác biệt lớn nhất trong cách miêu tả thiên nhiên:
Theo tác giả Chu Văn Sơn, điểm khác biệt lớn nhất là cách *nhìn* và *cảm nhận* thiên nhiên:
- Trong thơ cổ điển, thiên nhiên thường được miêu tả như một bức tranh tĩnh tại, mang tính ước lệ, tượng trưng. Thiên nhiên hiện lên khách quan, theo những khuôn mẫu, công thức có sẵn (mùa thu gắn với lá vàng, rừng phong, sương khói…). Con người đứng ngoài để chiêm ngưỡng, hòa mình vào cái chung của đất trời; cái "tôi" cá nhân hầu như ẩn đi, mờ nhạt.
- Trong Thơ mới, thiên nhiên được nhìn qua lăng kính của *cái tôi cá nhân*. Thiên nhiên không còn tĩnh mà tràn đầy sự sống, vận động, xôn xao, rung động (như trong "Tiếng thu": hình ảnh mùa thu được cảm nhận bằng *âm thanh*, bằng sự rạo rực, thổn thức bên trong). Cảnh vật như có linh hồn, mang tâm trạng, cảm xúc riêng của chủ thể trữ tình — thiên nhiên là tấm gương soi chiếu nội tâm con người.
→ Nói gọn: thơ cổ điển tả thiên nhiên khách quan, ước lệ, tĩnh tại; Thơ mới cảm nhận thiên nhiên chủ quan, cá thể, sống động và giàu tâm trạng.
b) Nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt:
Nguyên nhân cốt lõi là sự thức tỉnh, trỗi dậy mạnh mẽ của ý thức cá nhân (cái tôi) ở các nhà Thơ mới. Khi cái tôi cá nhân được giải phóng, nhà thơ nhìn thế giới bằng cảm quan và rung động riêng của mình, nên thiên nhiên cũng được cảm nhận một cách mới mẻ, chủ quan, in đậm dấu ấn tâm hồn cá nhân — khác hẳn lối cảm nhận theo cái chung, cái ước lệ của thơ cổ điển.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.