Giải Bài 6 trang 45 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Trong đoạn trích Người cầm quyền khôi phục uy quyền, nhân vật nào thật sự có uy quyền? Do đâu bạn khẳng định như vậy?
(văn bản: Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ) – Vích-to Huy-gô)
Gợi ý trả lời
Nhân vật thật sự có uy quyền trong đoạn trích là Giăng Van-giăng.
Thoạt nhìn, người nắm quyền lực trong cảnh này phải là Gia-ve: hắn là thanh tra mật thám, đại diện cho pháp luật và cường quyền, đến để bắt Giăng Van-giăng. Nhan đề "Người cầm quyền khôi phục uy quyền" cũng dễ khiến ta nghĩ đó là Gia-ve. Nhưng xét kĩ diễn biến và ý nghĩa đoạn trích, chính Giăng Van-giăng mới là người thật sự có uy quyền. Có thể khẳng định như vậy dựa vào những căn cứ sau:
a) Căn cứ vào sự thay đổi tương quan thái độ giữa hai nhân vật.
Khi Phăng-tin còn sống, trước mặt bà, Giăng Van-giăng nhún nhường, hạ mình trước Gia-ve, nói năng nhỏ nhẹ, cầu xin hắn cho mình ba ngày để đi tìm đứa con của Phăng-tin. Nhưng sau khi Phăng-tin chết vì khiếp sợ Gia-ve, Giăng Van-giăng hoàn toàn thay đổi: ông trở nên cứng rắn, chủ động. Ông cạy bàn tay Gia-ve như cạy tay một đứa trẻ, cầm lấy thanh giường như một thứ vũ khí và nhìn Gia-ve bằng ánh mắt khiến hắn "không dám động đậy". Lúc này Gia-ve — kẻ có quyền lực pháp luật — lại "run sợ", đứng im, phục tùng. Uy quyền đã chuyển hẳn sang phía Giăng Van-giăng.
b) Căn cứ vào bản chất thứ "uy quyền" mà mỗi nhân vật đại diện.
Uy quyền của Gia-ve chỉ là quyền lực bề ngoài do pháp luật và cường quyền ban cho — thứ quyền lực lạnh lùng, tàn nhẫn, gây ra cái chết oan uổng của Phăng-tin. Trái lại, uy quyền của Giăng Van-giăng bắt nguồn từ bên trong con người ông: đó là sức mạnh của tình thương, của lòng nhân ái và nhân cách cao cả. Chính tình yêu thương dành cho Phăng-tin, sự trân trọng đối với người đã khuất (ông sửa lại mái tóc, vuốt mắt cho bà, thì thầm bên tai bà) đã tạo nên ở ông một sức mạnh tinh thần lớn lao khiến ngay cả Gia-ve cũng phải khuất phục.
c) Căn cứ vào tư tưởng, thông điệp của tác giả Vích-to Huy-gô.
Qua cách xây dựng tình huống và nghệ thuật đối lập giữa hai nhân vật, Huy-gô muốn khẳng định: quyền lực đích thực, uy quyền bền vững nhất không nằm ở cường quyền và bạo lực mà nằm ở tình thương và lòng nhân đạo. Ánh sáng của tình người có thể đẩy lùi bóng tối của cường quyền. Vì vậy, Giăng Van-giăng — hiện thân của tình yêu thương và cái thiện — mới là "người cầm quyền" thật sự "khôi phục uy quyền" của mình.
Kết luận: Nhân vật thật sự có uy quyền trong đoạn trích là Giăng Van-giăng, bởi uy quyền của ông được tạo nên từ sức mạnh của tình thương và nhân cách cao đẹp — thứ sức mạnh khiến kẻ nhân danh pháp luật như Gia-ve cũng phải run sợ, khuất phục.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.