Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài 4 trang 33 SGK Ngữ văn 10

Củng cố, mở rộng (Bài 6. Nguyễn Trãi – "Dành còn để trợ dân này")   Gợi ý trả lời

Đề bài

Học thuộc lòng một số đoạn trong bản dịch Bình Ngô đại cáo và các bài thơ của Nguyễn Trãi có trong bài học này (Bảo kính cảnh giới – bài 43, Dục Thuý sơn).
(văn bản: Bình Ngô đại cáo; Bảo kính cảnh giới – bài 43; Dục Thuý sơn – Nguyễn Trãi)

Gợi ý trả lời

Gợi ý thực hiện (bài học thuộc lòng – tự luyện)

Đây là bài tập rèn luyện ghi nhớ và bồi dưỡng cảm xúc thẩm mĩ, không có "đáp số" theo nghĩa tính toán. Em nên chọn và học thuộc những đoạn, bài tiêu biểu nhất đã học trong bài, theo gợi ý sau:

a) Một số đoạn trong bản dịch *Bình Ngô đại cáo* (Nguyễn Trãi)

Nên học thuộc các đoạn tiêu biểu thể hiện rõ tư tưởng và nghệ thuật của tác phẩm:

- *Đoạn mở đầu – nêu luận đề chính nghĩa* (tư tưởng nhân nghĩa và chân lí độc lập dân tộc):

> "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân, / Quân điếu phạt trước lo trừ bạo. / Như nước Đại Việt ta từ trước, / Vốn xưng nền văn hiến đã lâu. / Núi sông bờ cõi đã chia, / Phong tục Bắc Nam cũng khác…"

- *Đoạn tố cáo tội ác giặc Minh*:

> "Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội, / Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa sạch mùi."

- *Đoạn tuyên bố chiến thắng và hoà bình, mở ra kỉ nguyên mới* (đoạn kết):

> "Xã tắc từ đây vững bền, / Giang sơn từ đây đổi mới… / Muôn thuở nền thái bình vững chắc, / Ngàn thu vết nhục nhã sạch làu."

b) Bài thơ *Bảo kính cảnh giới – bài 43* ("Cảnh ngày hè")

Bài thơ Nôm ngắn (8 câu), nên học thuộc trọn bài:

> "Rồi hóng mát thuở ngày trường, / Hoè lục đùn đùn tán rợp giương. / Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ, / Hồng liên trì đã tiễn mùi hương. / Lao xao chợ cá làng ngư phủ, / Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương. / Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, / Dân giàu đủ khắp đòi phương."

Đặc biệt nhớ kĩ câu kết – câu lục ngôn thể hiện tấm lòng "ưu dân ái quốc", khát vọng về cuộc sống no ấm cho muôn dân.

c) Bài thơ *Dục Thuý sơn* (Núi Dục Thuý)

Bài thơ chữ Hán (thể ngũ ngôn bát cú), nên học thuộc bản dịch thơ trọn bài, chú ý:

- Hai câu thực tả vẻ đẹp "tiên cảnh": "Liên hoa phù thuỷ thượng, / Tiên cảnh truỵ trần gian." (Hoa sen nổi trên mặt nước / Cảnh tiên rơi cõi trần).
- Hai câu luận với hai hình ảnh so sánh, ẩn dụ độc đáo (ví núi như người con gái đẹp): *bóng tháp* in trên mặt nước như chiếc trâm ngọc xanh ("Tháp ảnh trâm thanh ngọc"); mặt nước sóng biếc như tấm gương soi mái tóc của núi ("Ba quang kính thuý hoàn").
- Hai câu kết hoài niệm Trương Thiếu bảo (Trương Hán Siêu), thể hiện tâm sự hoài cổ, trân trọng tiền nhân.

Cách học hiệu quả: đọc kĩ để hiểu nghĩa và cảm xúc trước, chia thành từng cặp câu/đoạn, học theo mạch ý (luận đề → tội ác giặc → chiến thắng; cảnh ngày hè → tấm lòng với dân; cảnh núi non → hoài cổ), đọc diễn cảm nhiều lần và tự kiểm tra bằng cách chép lại.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.