Giải Bài 3 trang 25 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Bức tranh toàn cảnh về vẻ đẹp của núi Dục Thuý được miêu tả như thế nào?
(văn bản: Dục Thuý sơn - Nguyễn Trãi)
Gợi ý trả lời
Bức tranh toàn cảnh về vẻ đẹp của núi Dục Thúy được Nguyễn Trãi khắc họa tập trung ở bốn câu thơ đầu (đặc biệt là hai câu thực):
*"Liên hoa phù thủy thượng,
Tiên cảnh trụy trần gian."*
(Hoa sen nổi trên mặt nước / Cảnh tiên rơi xuống cõi trần)
a) Điểm nhìn và bút pháp miêu tả: Nhà thơ quan sát từ xa, từ điểm nhìn bao quát ("Hải khẩu hữu tiên san" – cửa biển có núi tiên) nên thu được toàn cảnh ngọn núi. Tác giả dùng bút pháp chấm phá, gợi nhiều hơn tả, chỉ vài nét mà dựng nên cả vẻ đẹp kì vĩ, thơ mộng của núi.
b) Vẻ đẹp được gợi tả qua hai hình ảnh so sánh – ẩn dụ đặc sắc:
- Núi Dục Thúy giữa sóng nước mênh mông hiện lên như một đóa sen nổi trên mặt nước ("liên hoa phù thủy thượng"). Hình ảnh hoa sen gợi vẻ đẹp thanh cao, trong trẻo, tinh khiết và sự nhẹ nhàng, thanh thoát (như đang "nổi", "bồng bềnh").
- Núi non được ví như cảnh tiên nơi tiên giới rơi xuống cõi trần ("tiên cảnh trụy trần gian"). Cách so sánh này nhấn mạnh vẻ đẹp diễm lệ, huyền ảo, siêu thực, thoát tục, đẹp đến mức không giống cảnh vật tầm thường của nhân gian.
c) Nhận xét chung: Bằng liên tưởng độc đáo và cảm hứng ngợi ca, Nguyễn Trãi dựng nên một bức tranh toàn cảnh vừa kì vĩ, tráng lệ vừa thơ mộng, thanh tao, thoát tục. Qua đó bộc lộ tâm hồn tinh tế, nhạy cảm và tình yêu thiết tha với vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.