Giải Câu hỏi trang 16 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Hành động lật lọng, bội ước của kẻ thù sẽ dẫn đến kết cục như thế nào?
(văn bản: Bình Ngô đại cáo - Nguyễn Trãi)
Gợi ý trả lời
Trả lời câu hỏi (trang 17 – văn bản *Bình Ngô đại cáo*, Nguyễn Trãi):
Theo mạch lập luận của bài cáo, hành động lật lọng, bội ước của kẻ thù (giặc Minh) tất yếu sẽ dẫn đến kết cục thảm bại, bị tiêu diệt hoàn toàn. Có thể thấy rõ qua các ý sau:
a) Trái với lẽ phải và lòng dân nên ắt phải chuốc lấy thất bại. Nhà Minh mượn cớ "phù Trần diệt Hồ" để "thừa cơ gây họa", nhưng thực chất là hành động phi nghĩa, lừa dối, bội ước. Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn lại đứng trên lập trường chính nghĩa, "đem đại nghĩa để thắng hung tàn / lấy chí nhân để thay cường bạo". Vì vậy, kẻ gian trá, bạo ngược nhất định bị trừng phạt — đó là quy luật "chính nghĩa thắng gian tà" mà tác giả khẳng định.
b) Kết cục cụ thể là thất bại nhục nhã, thây chất đầy nội, máu trôi đỏ nước. Trong phần thuật lại chiến thắng, Nguyễn Trãi dựng lên hàng loạt hình ảnh quân giặc tan tác: tướng giặc bị bắt, bị giết (Liễu Thăng, Lương Minh, Lý Khánh, Thôi Tụ, Hoàng Phúc…), quân giặc "máu chảy thành sông", "thây chất đầy đường", kẻ nghe hơi mà mất vía, kẻ cởi giáp ra hàng.
c) Thể hiện sự khiếp nhược, hèn nhát của kẻ bại trận. Những kẻ bội ước cuối cùng phải "lê gối dâng tờ tạ tội", "trói tay để tự xin hàng"; quân ta thì mở đường hiếu sinh, tha cho chúng về nước. Qua đó, hành động tráo trở của kẻ thù không chỉ chuốc lấy diệt vong mà còn để lại tiếng nhơ muôn đời.
→ Như vậy, bằng tư tưởng nhân nghĩa và sức mạnh chính nghĩa của dân tộc, Nguyễn Trãi khẳng định: mọi hành động lật lọng, bội ước của kẻ thù đều đi đến kết cục thất bại tất yếu, bị tiêu diệt và chịu nhục nhã ê chề, còn cuộc kháng chiến chính nghĩa của ta giành thắng lợi hoàn toàn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.