Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 1 trang 37 SGK Ngữ văn 10

Củng cố, mở rộng (Bài 1. Sức hấp dẫn của truyện kể)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Ba truyện kể Thần Trụ Trời, Thần Sét, Thần Gió giúp bạn hiểu được gì về đặc điểm nội dung và nghệ thuật của truyện thần thoại Việt Nam?
(văn bản: Thần Trụ Trời, Thần Sét, Thần Gió)

Gợi ý trả lời

Bài 1 (trang 38) — Củng cố, mở rộng (Bài 1. Sức hấp dẫn của truyện kể)

Từ ba truyện *Thần Trụ Trời*, *Thần Sét*, *Thần Gió*, có thể rút ra những hiểu biết về đặc điểm nội dung và nghệ thuật của truyện thần thoại Việt Nam như sau:

a) Về đặc điểm nội dung

- Giải thích nguồn gốc, sự hình thành của thế giới tự nhiên và các hiện tượng tự nhiên. Người xưa chưa có tri thức khoa học nên dùng truyện kể để lí giải: *Thần Trụ Trời* giải thích việc trời đất được phân chia, sự hình thành núi non, sông biển, mặt đất; *Thần Sét* giải thích hiện tượng sấm sét; *Thần Gió* giải thích hiện tượng gió bão. Đây là nội dung tiêu biểu của thần thoại — nhóm thần thoại suy nguyên (giải thích vũ trụ, tự nhiên).

- Phản ánh nhận thức, cách hình dung của người nguyên thủy về thế giới. Mỗi hiện tượng tự nhiên đều được quy về hoạt động của một vị thần có hình dạng, tính cách riêng. Qua đó thể hiện quan niệm "vạn vật hữu linh", niềm tin các vị thần cai quản và chi phối tự nhiên.

- Gửi gắm khát vọng chinh phục, lí giải và làm chủ tự nhiên của con người thời cổ. Con người vừa tôn kính, vừa muốn hiểu và lí giải các sức mạnh tự nhiên để sống thuận hòa với chúng.

b) Về đặc điểm nghệ thuật

- Nhân vật chính là các vị thần có sức mạnh phi thường, tầm vóc kì vĩ, mang chức năng sáng tạo và cai quản tự nhiên (thần Trụ Trời đội trời, đào đất đắp cột chống trời; thần Sét, thần Gió thi hành mệnh lệnh của Ngọc Hoàng).

- Không gian, thời gian mang tính cổ sơ, phiếm chỉ: thời gian là "thuở ấy", "từ đó" — buổi đầu hỗn mang khi vũ trụ chưa hình thành; không gian là vũ trụ rộng lớn trời – đất chưa phân chia.

- Cốt truyện đơn giản, trí tưởng tượng phong phú, giàu yếu tố hoang đường, kì ảo. Các chi tiết tưởng tượng kì vĩ (thần đắp cột chống trời rồi phá đi tạo nên núi, biển; búa thần của thần Sét; túi gió của thần Gió) vừa li kì hấp dẫn, vừa thể hiện cách hình dung ngây thơ, hồn nhiên mà sáng tạo của người xưa.

- Lối kể mộc mạc, hồn nhiên, nhằm lí giải và truyền lại cách hiểu về thế giới cho đời sau.

→ Ba truyện là ví dụ tiêu biểu giúp người đọc nhận ra: truyện thần thoại Việt Nam dùng nhân vật thần kì và trí tưởng tượng hoang đường để giải thích tự nhiên, vũ trụ, qua đó gửi gắm nhận thức và khát vọng của con người thời cổ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.