Giải Bài 3 trang 28 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Hãy tìm sáu từ Hán Việt có một trong những yếu tố tạo nên các từ sau: cương trực, hàn sĩ, hiếu sinh. Đặt một câu với mỗi từ Hán Việt tìm được.
Gợi ý trả lời
Phân tích các yếu tố Hán Việt trong mỗi từ:
- *cương trực*: cương (cứng cỏi, mạnh mẽ) + trực (thẳng thắn).
- *hàn sĩ*: hàn (nghèo, lạnh) + sĩ (kẻ sĩ, người học trò).
- *hiếu sinh*: hiếu (ưa thích) + sinh (sống, sự sống).
Từ các yếu tố trên, tìm sáu từ Hán Việt (mỗi yếu tố chọn một từ) và đặt câu:
a) cương → *cương nghị* (cứng cỏi, kiên quyết, giàu nghị lực).
→ Câu: *Ông là người cương nghị, không bao giờ lùi bước trước khó khăn.*
b) trực → *chính trực* (ngay thẳng, công minh).
→ Câu: *Vị quan ấy nổi tiếng chính trực, xử án công bằng, không vị nể ai.*
c) hàn → *bần hàn* (nghèo khổ).
→ Câu: *Dù xuất thân bần hàn, anh vẫn nỗ lực học tập để đổi đời.*
d) sĩ → *sĩ tử* (người đi học, đi thi thời xưa).
→ Câu: *Mỗi kì thi hương, các sĩ tử lại nô nức lên kinh ứng thí.*
e) hiếu → *hiếu học* (ham học).
→ Câu: *Cậu bé hiếu học ấy luôn đứng đầu lớp trong mọi kì kiểm tra.*
f) sinh → *sinh tồn* (sống còn, duy trì sự sống).
→ Câu: *Mọi loài sinh vật đều phải đấu tranh để sinh tồn.*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.