Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu hỏi trang 26 SGK Ngữ văn 10

Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: – Ở đây lẫn lộn. Ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi. Chỗ này không phải là nơi để treo một bức lụa trắng trẻo với những nét chữ vuông vắn tươi tắn nó nói lên những cái hoài bão tung hoành của một đời con người. Thoi mực, thầy mua ở đâu tốt và thơm quá. Thầy có thấy mùi thơm ở chậu mực bốc lên không?... Tôi bảo thực đấy: thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở đã, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ. Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi. […] Ngục quan cảm động, vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào: "Kẻ mê muội này xin bái lĩnh".

Nhân vật Huấn Cao khuyên quản ngục điều gì? Quản ngục có thái độ như thế nào trước lời khuyên đó?

Gợi ý trả lời

Phân tích ngữ liệu

Đoạn trích là lời Huấn Cao nói với viên quản ngục sau khi cho chữ, trong cảnh "cho chữ" ở cuối truyện *Chữ người tử tù* (Nguyễn Tuân).

a) Huấn Cao khuyên quản ngục điều gì?

Sau khi cho chữ, Huấn Cao chân thành khuyên quản ngục ba điều gắn liền nhau:

- Hãy đổi chỗ ở, rời xa chốn ngục tù. Huấn Cao nói "Ở đây lẫn lộn", "Chỗ này không phải là nơi để treo một bức lụa trắng trẻo với những nét chữ vuông vắn tươi tắn" — nơi nhà ngục nhơ bẩn, lẫn lộn thiện – ác không xứng với cái đẹp, với thú chơi chữ thanh cao.
- Hãy thoát khỏi cái nghề coi ngục, tìm về nhà quê mà ở, rồi sau đó mới nghĩ đến chuyện chơi chữ ("thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở đã, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ").
- Hãy giữ lấy thiên lương cho lành vững, giữ cho được tấm lòng trong sạch, lương thiện: "Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi."

→ Thực chất, lời khuyên của Huấn Cao là lời khuyên về lẽ sống: muốn chơi chữ, muốn thưởng thức và nâng niu cái đẹp thì trước hết phải giữ được thiên lương, nhân cách trong sạch. Cái đẹp không thể chung sống với cái xấu, cái ác; con người phải biết giữ gìn phẩm giá, tránh xa môi trường nhơ bẩn có thể làm hoen ố tâm hồn. Qua đó, Nguyễn Tuân khẳng định tư tưởng: cái đẹp, cái tài phải gắn liền với cái thiện, với thiên lương; cái đẹp có sức cảm hóa con người.

b) Thái độ của quản ngục trước lời khuyên đó

Quản ngục đón nhận lời khuyên với thái độ kính cẩn, trân trọng, cảm động và biết ơn sâu sắc:

- Ngục quan "cảm động", xúc động mạnh trước tấm lòng và lời khuyên chân thành của Huấn Cao.
- Ông "vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào" — cử chỉ vái lạy, nước mắt nghẹn ngào thể hiện sự kính phục tuyệt đối trước nhân cách cao đẹp của Huấn Cao.
- Câu nói "Kẻ mê muội này xin bái lĩnh" cho thấy quản ngục thành tâm lĩnh hội, nguyện làm theo lời dạy, tự nhận mình trước nay "mê muội" và nay được thức tỉnh.

→ Thái độ ấy chứng tỏ quản ngục là người có "tấm lòng biệt nhỡn liên tài", biết quý trọng cái tài, cái đẹp và có thiên lương trong sáng. Đồng thời, nó thể hiện rõ sức mạnh cảm hóa của cái đẹp và nhân cách lớn: cái đẹp đã chiến thắng, hướng con người đến sự thiện lương ngay giữa chốn ngục tù tăm tối.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.