Giải Bài 1 trang 20 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Xác định người kể chuyện trong Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên. Những lời kể nào giúp bạn có được sự hình dung ban đầu về tính cách của nhân vật Tử Văn?
(văn bản: Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên (trích Truyền kì mạn lục) – Nguyễn Dữ)
Gợi ý trả lời
a) Xác định người kể chuyện
Trong *Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên*, người kể chuyện là người kể ở ngôi thứ ba – người kể chuyện giấu mình (không xưng "tôi", không xuất hiện như một nhân vật trong truyện). Người kể đứng bên ngoài câu chuyện để thuật lại toàn bộ sự việc, nhưng lại nắm rõ mọi diễn biến, kể cả những chuyện xảy ra ở cõi âm (dưới Minh ti, chốn địa phủ) – tức là người kể có điểm nhìn toàn tri (biết hết).
Nhờ ngôi kể thứ ba toàn tri này, câu chuyện vừa khách quan, vừa linh hoạt: người kể có thể dẫn dắt sự việc, giới thiệu, nhận xét trực tiếp về nhân vật và bộc lộ thái độ khen – chê rõ ràng.
(Lưu ý: ở cuối truyện có lời bình của tác giả – lời bình này tách riêng khỏi phần kể chuyện, thể hiện trực tiếp quan điểm của Nguyễn Dữ.)
b) Những lời kể giúp hình dung ban đầu về tính cách Tử Văn
Ngay ở phần mở đầu, người kể đã trực tiếp giới thiệu và nhận xét về nhân vật. Những lời kể giúp người đọc hình dung ban đầu về tính cách Tử Văn gồm:
- Lời giới thiệu lai lịch kèm nhận xét khái quát về tính cách: Ngô Tử Văn tên là Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang. *"Chàng vốn khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực."*
→ Lời kể trực tiếp khẳng định Tử Văn là người cương trực, khảng khái, nóng nảy, ghét gian tà – một phẩm chất được người đời ghi nhận, khen ngợi.
- Lời kể về hành động đốt đền: Tức giận trước việc hồn ma tên tướng giặc (Bách hộ họ Thôi) tác yêu tác quái, làm hại dân lành, Tử Văn *"tắm gội sạch sẽ, khấn trời, rồi châm lửa đốt đền"*; trong khi mọi người đều *"lắc đầu lè lưỡi, lo sợ"* thì chàng vẫn *"vung tay không cần gì cả".*
→ Lời kể về hành động dứt khoát, bất chấp hiểm nguy này cho thấy sự can đảm, quyết liệt, dám làm điều mình cho là đúng để trừ hại cho dân, khẳng định tính cách cương trực đã được giới thiệu.
Như vậy, chỉ qua vài lời kể ở phần đầu (lời giới thiệu trực tiếp và lời kể về việc đốt đền), người đọc đã có hình dung ban đầu: Tử Văn là một kẻ sĩ khảng khái, cương trực, dũng cảm, trọng công lí, ghét và dám trừ diệt cái ác.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.