Giải Câu hỏi trang 16 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Tử Văn có những suy nghĩ, cảm xúc gì khi nghe câu chuyện của Thổ công?
(văn bản: Chuyện chức phán sự đền Tản Viên – Nguyễn Dữ)
Gợi ý trả lời
Bối cảnh: Sau khi Tử Văn đốt đền, chàng bị sốt rét, rồi gặp một ông già tự xưng là Thổ công đến kể cho nghe nỗi oan khuất của mình: hồn một viên tướng bại trận họ Thôi (Bách hộ họ Thôi) đã cướp ngôi đền, lại còn đút lót, kết bè với các đền miếu lân cận nên ngang nhiên tác oai tác quái, khiến Thổ công bị đuổi, phải nương náu ở đền Tản Viên. Nghe câu chuyện ấy, suy nghĩ và cảm xúc của Tử Văn diễn biến qua mấy nét sau:
a) Kinh ngạc, bất ngờ: Tử Văn ngạc nhiên khi biết rằng ngay cả một vị thần (Thổ công) cũng bị kẻ gian ác lấn át, đuổi khỏi chỗ của mình. Điều này cho thấy cái ác không chỉ hoành hành ở cõi trần mà len lỏi cả vào thế giới thần linh. Chàng hỏi lại cho rõ ngọn ngành: "Hắn có thực là tay hung hãn, có thể gieo vạ cho tôi không?" — thái độ muốn tìm hiểu kĩ tình thế và thực lực của đối thủ.
b) Phẫn nộ, bất bình trước sự bất công: Tử Văn tức giận vì thói gian trá, xảo quyệt của tên hung thần: cướp đền, hối lộ, đe dọa. Chàng cũng không khỏi băn khoăn, bất bình trước việc các thần linh xung quanh vì bị đút lót mà làm ngơ, bao che cho cái ác, khiến công lí bị che lấp.
c) Điềm tĩnh, thận trọng mà vẫn kiên định: Tuy nóng lòng trừ gian, Tử Văn không hành động hấp tấp. Chàng chủ động hỏi han để nắm rõ tình hình, lai lịch kẻ thù, và hỏi Thổ công cách đối phó. Qua đó bộc lộ sự tỉnh táo, bản lĩnh của một con người cương trực nhưng khôn ngoan.
d) Tin ở lẽ phải, quyết tâm theo đuổi công lí đến cùng: Sau khi hiểu rõ sự tình, Tử Văn càng thêm vững tin mình làm đúng khi đốt đền trừ tà. Chàng sẵn sàng đương đầu với tên hung thần, bất chấp bị kiện xuống Minh ti, thể hiện tinh thần dũng cảm, cứng cỏi, dám đấu tranh bảo vệ chính nghĩa.
Nhận xét: Những suy nghĩ, cảm xúc ấy làm nổi bật tính cách khảng khái, cương trực, dũng cảm và giàu tinh thần đấu tranh chống cái ác, bênh vực lẽ phải của nhân vật Tử Văn — đó cũng là phẩm chất mà Nguyễn Dữ gửi gắm, ngợi ca ở kẻ sĩ nước Việt.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.