Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 3 trang 151 SGK Ngữ văn 10

Củng cố, mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chọn một đề tài phù hợp được gợi ý trong phần Viết để hoàn thành bản báo cáo kết quả nghiên cứu mới (ngoài báo cáo đã viết).

Gợi ý trả lời

## Hướng dẫn và bài làm mẫu

Đề tài được chọn (trong các gợi ý phần Viết): *Đặc điểm của thể loại thần thoại Việt Nam qua một số truyện đã học.*

Đây là một báo cáo kết quả nghiên cứu mới, khác với báo cáo đã viết trước đó. Bài viết tuân thủ đủ bố cục của một báo cáo nghiên cứu theo SGK Ngữ văn 10 (Kết nối tri thức): đặt vấn đề → giải quyết vấn đề → kết luận → tài liệu tham khảo; có trích dẫn, cước chú/chú thích nguồn rõ ràng.

---

### BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
### Đề tài: Đặc điểm của thể loại thần thoại Việt Nam qua một số truyện đã học

a) Đặt vấn đề (Mở đầu)

Thần thoại là một trong những thể loại ra đời sớm nhất của văn học dân gian, phản ánh nhận thức và khát vọng của người xưa khi lí giải thế giới. Trong chương trình Ngữ văn 10, chúng em được học các truyện như *Thần Trụ Trời*, *Prô-mê-tê và loài người*, *Nữ Oa*... Nhằm hiểu sâu hơn giá trị của thể loại, báo cáo đặt câu hỏi nghiên cứu: *Thần thoại Việt Nam có những đặc điểm tiêu biểu nào về nội dung và nghệ thuật?* Phạm vi khảo sát là một số truyện thần thoại đã học; phương pháp sử dụng là phân tích văn bản kết hợp so sánh.

b) Giải quyết vấn đề (Nội dung nghiên cứu)

*Thứ nhất, về đề tài và nội dung.* Thần thoại tập trung lí giải nguồn gốc vũ trụ và muôn loài. Trong *Thần Trụ Trời*, hình tượng vị thần khổng lồ "đội trời, đạp đất", đào đất đắp cột chống trời đã cắt nghĩa sự hình thành trời – đất, núi – sông. Đây là cách "nhận thức ngây thơ" nhưng thể hiện khát vọng chinh phục và cắt nghĩa tự nhiên của người nguyên thủy.

*Thứ hai, về nhân vật.* Nhân vật trung tâm là các vị thần có vóc dáng kì vĩ, sức mạnh phi thường, mang chức năng sáng tạo thế giới (thần Trụ Trời, Nữ Oa vá trời...). Qua các vị thần, người xưa gửi gắm hình dung về những lực lượng siêu nhiên chi phối vũ trụ.

*Thứ ba, về không gian – thời gian.* Thần thoại dựng lên không gian vũ trụ rộng lớn, hỗn mang thuở sơ khai và thời gian phiếm chỉ, cổ sơ ("thuở ấy", "chưa có vũ trụ"), tạo nên tính thiêng và tầm vóc khởi nguyên.

*Thứ tư, về nghệ thuật.* Cốt truyện đơn giản, giàu yếu tố tưởng tượng, hoang đường, kì ảo; lối kể ngắn gọn; nghệ thuật phóng đại, nhân hóa được sử dụng để khắc họa tầm vóc của thần. So với truyền thuyết, thần thoại thiên về lí giải tự nhiên hơn là ghi nhớ lịch sử.

c) Kết luận

Qua khảo sát, có thể khẳng định thần thoại Việt Nam mang những đặc điểm tiêu biểu: lấy đề tài nguồn gốc vũ trụ – muôn loài; nhân vật là các vị thần kì vĩ; không – thời gian cổ sơ, phiếm chỉ; nghệ thuật giàu tưởng tượng, phóng đại. Thể loại này vừa phản ánh nhận thức buổi đầu, vừa gửi gắm khát vọng chinh phục tự nhiên của người Việt cổ, trở thành nền tảng cho nhiều thể loại tự sự dân gian về sau.

d) Tài liệu tham khảo

1. Bộ GD&ĐT, *Ngữ văn 10, tập một* (bộ Kết nối tri thức với cuộc sống), NXB Giáo dục Việt Nam.
2. Nguyễn Đổng Chi, *Lược khảo về thần thoại Việt Nam*.
3. Các văn bản thần thoại đã học: *Thần Trụ Trời*, *Prô-mê-tê và loài người*.

---

Lưu ý khi tự làm: em có thể chọn đề tài khác trong phần Viết (ví dụ: *Đặc điểm sử thi qua đoạn trích Đăm Săn*; *Một phong tục/lễ hội dân gian ở địa phương*...), miễn là giữ đủ bốn phần của báo cáo, nêu rõ câu hỏi và phương pháp nghiên cứu, có trích dẫn – chú thích nguồn và danh mục tài liệu tham khảo.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.