Giải Bài 4 trang 124 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Hãy thống kê các nội dung thực hành tiếng Việt trong sách giáo khoa *Ngữ văn 10*, tập hai. Những hiểu biết về phương tiện phi ngôn ngữ đã giúp bạn những gì trong việc đọc các văn bản thông tin và viết bản nội quy hay bản hướng dẫn nơi công cộng?
Gợi ý trả lời
## Ý a) Thống kê các nội dung thực hành tiếng Việt trong *Ngữ văn 10*, tập hai
Sách giáo khoa *Ngữ văn 10*, tập hai (bộ Kết nối tri thức với cuộc sống) gồm 4 bài học (Bài 6 → Bài 9). Các nội dung Thực hành tiếng Việt được bố trí như sau:
| Bài | Tên bài | Nội dung Thực hành tiếng Việt |
|-----|---------|-------------------------------|
| Bài 6 | Nguyễn Trãi – "Dành còn để trợ dân này" | - Sử dụng từ Hán Việt <br> - Biện pháp tu từ liệt kê |
| Bài 7 | Quyền năng của người kể chuyện | - Biện pháp tu từ chêm xen <br> - Biện pháp tu từ liệt kê (ôn, vận dụng) |
| Bài 8 | Thế giới đa dạng của thông tin | - Sử dụng phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ |
| Bài 9 | Hành trang cuộc sống | - Sử dụng từ Hán Việt (tiếp theo) <br> - Lỗi dùng từ, lỗi về trật tự từ và cách sửa |
Có thể gom theo nhóm kiến thức:
- Từ Hán Việt: củng cố, mở rộng ở Bài 6 và Bài 9 (cách hiểu, dùng đúng, sửa lỗi).
- Biện pháp tu từ: *liệt kê* (Bài 6, 7) và *chêm xen* (Bài 7) – tác dụng gợi hình, gợi cảm, nhấn mạnh.
- Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ: Bài 8 – nhận biết và sử dụng hình ảnh, số liệu, sơ đồ, bảng biểu, kí hiệu… đặc biệt gắn với văn bản thông tin.
- Sửa lỗi dùng từ và trật tự từ: Bài 9 – kĩ năng dùng từ chính xác, đặt câu đúng.
## Ý
b) Hiểu biết về phương tiện phi ngôn ngữ đã giúp gì?
Khi đọc văn bản thông tin:
- Giúp em đọc – hiểu đầy đủ, chính xác thông điệp: ngoài phần chữ (kênh chữ), em biết khai thác các sơ đồ, biểu đồ, bảng số liệu, hình ảnh, kí hiệu, màu sắc, cỡ chữ (kênh hình) để nắm nội dung.
- Giúp so sánh, đối chiếu số liệu nhanh, nhận ra xu hướng, mối quan hệ mà lời văn khó diễn đạt hết (ví dụ: biểu đồ cột cho thấy sự tăng/giảm rõ ràng).
- Giúp nhận biết dụng ý trình bày của người viết: phần nào được nhấn mạnh (in đậm, tô màu), cách sắp xếp thông tin theo mức độ quan trọng, nhờ đó đọc có chọn lọc và ghi nhớ tốt hơn.
Khi viết bản nội quy / bản hướng dẫn nơi công cộng:
- Biết kết hợp kênh chữ với kênh hình (biểu tượng, hình minh họa, mũi tên, số thứ tự, bảng, màu sắc) để bản nội quy, hướng dẫn ngắn gọn, trực quan, dễ hiểu, dễ thực hiện với mọi đối tượng, kể cả người đọc lướt.
- Biết dùng kí hiệu quy ước phổ biến (cấm hút thuốc, lối thoát hiểm, vứt rác đúng nơi…) giúp thông tin vượt rào cản ngôn ngữ, ai cũng hiểu ngay.
- Biết phân tách, đánh số, trình bày theo mục và dùng cỡ chữ/định dạng hợp lí để làm nổi bật các điều khoản, các bước, tăng tính rõ ràng, mạch lạc và tính thuyết phục của văn bản.
→ Nhờ đó, phương tiện phi ngôn ngữ vừa hỗ trợ tiếp nhận (đọc) vừa hỗ trợ tạo lập (viết) văn bản thông tin một cách hiệu quả, sinh động và dễ tác động đến người đọc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.