Giải Bài 3 trang 120 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Tìm đọc thêm các văn bản về những nhân vật, sự kiện có ảnh hưởng lớn trong cuộc sống đương đại. Tổng hợp lại những thông tin đó dưới dạng biểu đồ, sơ đồ.
Gợi ý trả lời
a) Định hướng thực hiện bài tập
Bài tập yêu cầu hai thao tác nối tiếp nhau:
- *Thao tác 1 – Tìm đọc:* Chủ động tìm đọc thêm các văn bản thông tin (bài báo, bài phỏng vấn, hồi kí, tiểu sử, phóng sự…) viết về những nhân vật (nhà khoa học, nhà giáo dục, doanh nhân, nghệ sĩ, nhà hoạt động xã hội…) hoặc những sự kiện (một phát minh, một phong trào, một thành tựu, một biến cố…) đang có *ảnh hưởng lớn trong cuộc sống đương đại*.
- *Thao tác 2 – Tổng hợp bằng sơ đồ:* Hệ thống hoá thông tin đã đọc được dưới dạng biểu đồ, sơ đồ (sơ đồ tư duy, sơ đồ cây, sơ đồ dòng thời gian, bảng biểu…) để dễ ghi nhớ và trình bày.
b) Nguồn tìm đọc gợi ý
- Sách tiểu sử, hồi kí về các nhân vật tiêu biểu.
- Báo, tạp chí uy tín, trang thông tin điện tử chính thống (mục Khoa học, Giáo dục, Nhân vật – Sự kiện).
- Các bài phỏng vấn, phóng sự, chương trình "Nhân vật của năm", "Gương mặt tiêu biểu"…
Khi đọc, cần ghi chú: *nhân vật/sự kiện là ai (là gì) – làm được điều gì – ảnh hưởng ra sao – vì sao em quan tâm*.
c) Ví dụ minh hoạ – Sơ đồ tư duy về một nhân vật
Chọn một nhân vật (ví dụ một nhà khoa học có cống hiến lớn). Có thể lập sơ đồ tư duy với từ khoá trung tâm là tên nhân vật, toả ra các nhánh:
```
┌── Tiểu sử (năm sinh, quê quán, học vấn)
│
[TÊN NHÂN VẬT]─┼── Lĩnh vực hoạt động
│
├── Thành tựu / Cống hiến nổi bật
│
├── Ảnh hưởng đến cuộc sống đương đại
│
└── Bài học / điều em ngưỡng mộ
```
d) Ví dụ minh hoạ – Sơ đồ dòng thời gian về một sự kiện
Với một *sự kiện*, nên dùng sơ đồ dòng thời gian (timeline) để thấy diễn biến và tác động:
```
(Bối cảnh) → (Sự kiện khởi đầu) → (Diễn biến chính) → (Kết quả) → (Ảnh hưởng hiện nay)
```
e) Lưu ý khi trình bày
- Thông tin trên sơ đồ phải chính xác, chọn lọc, ngắn gọn (chỉ ghi từ khoá, cụm từ).
- Sắp xếp theo quan hệ hợp lí (phân loại, trình tự thời gian, nguyên nhân – kết quả).
- Có thể dùng màu sắc, hình ảnh, đường nối để sơ đồ sinh động, dễ theo dõi.
- Cuối cùng, nên viết một đoạn ngắn thuyết minh cho sơ đồ và nêu lí do em chọn nhân vật/sự kiện ấy.
Đây là bài tập thực hành mở, nhằm rèn kĩ năng *đọc – thu thập – tổng hợp – trình bày thông tin bằng sơ đồ*, không có một đáp án cố định duy nhất.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.