Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 7 trang 111 SGK Ngữ văn 10

Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời   Gợi ý trả lời

Đề bài

Qua hai đoạn trích Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác và Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời, hãy nêu những điểm tương đồng và khác biệt trong quan niệm của người Hy Lạp cổ đại và người Ê-đê về người anh hùng.
(văn bản: Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác (trích sử thi I-li-át); Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời (trích sử thi Đăm Săn))

Gợi ý trả lời

Câu 7 (trang 112) — So sánh quan niệm về người anh hùng của người Hy Lạp cổ đại và người Ê-đê

Qua hai đoạn trích *Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác* (sử thi *I-li-át* – Hy Lạp) và *Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời* (sử thi *Đăm Săn* – Ê-đê), có thể thấy quan niệm về người anh hùng của hai cộng đồng vừa gặp gỡ, vừa khác biệt như sau:

a) Những điểm tương đồng

- Người anh hùng là hiện thân cho sức mạnh, phẩm chất và lí tưởng của cả cộng đồng: Cả Héc-to lẫn Đăm Săn đều là biểu tượng lớn, mang trong mình danh dự và vận mệnh của tập thể (thành Tơ-roa / buôn làng Ê-đê). Số phận của họ gắn liền với số phận cộng đồng.
- Đều là những con người phi thường, có vẻ đẹp kì vĩ, dũng cảm, trọng danh dự: Họ dám đương đầu với thử thách lớn lao, sẵn sàng hi sinh, đặt danh dự và bổn phận lên trên tính mạng bản thân.
- Được miêu tả bằng bút pháp lí tưởng hóa, phóng đại, giọng điệu ngợi ca trang trọng: Hình tượng anh hùng được dựng lên hoành tráng, kì vĩ, mang tầm vóc vượt lên người thường — đặc trưng chung của thể loại sử thi.
- Mang khát vọng khẳng định con người trước thiên nhiên và lịch sử: Cả hai đều thể hiện ý chí chinh phục, vươn tới những điều lớn lao mà cộng đồng ngưỡng vọng.

b) Những điểm khác biệt

| Phương diện | Héc-to (Hy Lạp cổ đại) | Đăm Săn (Ê-đê) |
|---|---|---|
| Cội nguồn sức mạnh | Lí tưởng công dân – chiến binh bảo vệ thành bang; anh hùng gắn với bổn phận với quốc gia, gia đình | Tù trưởng gắn với buôn làng, khát vọng chinh phục thiên nhiên, mở mang bờ cõi |
| Mục đích hành động | Chiến đấu để bảo vệ Tơ-roa, bảo vệ vợ con, dù biết trước cái chết bi thảm | Chủ động đi chinh phục cái phi thường (bắt Nữ Thần Mặt Trời), thể hiện tham vọng vượt giới hạn |
| Quan hệ với thần linh/tự nhiên | Con người phục tùng, chịu sự chi phối của số mệnh và thần linh; bi kịch do định mệnh an bài | Con người thách thức cả thần linh, thiên nhiên, muốn vươn ngang tầm vũ trụ |
| Sắc thái cảm hứng | Đậm chất bi tráng: anh hùng ý thức rõ bi kịch, gắn với tình cảm gia đình (cảnh từ biệt vợ con xúc động) | Đậm chất hùng tráng, lãng mạn, kì ảo: ngợi ca sức mạnh và khát vọng lớn lao, cả khi Đăm Săn thất bại (chết lún trong rừng Sáp Đen) vẫn mang vẻ đẹp phi thường |
| Giá trị đề cao | Tình yêu quê hương, bổn phận, tình cảm gia đình làm nên vẻ đẹp nhân văn của người anh hùng | Sức mạnh, ý chí, khát vọng chinh phục làm nên tầm vóc vũ trụ của người anh hùng |

c) Lí giải sự khác biệt

Sự khác biệt bắt nguồn từ hoàn cảnh lịch sử – văn hóa của mỗi dân tộc: người Hy Lạp cổ đại sống trong xã hội có thành bang, đề cao công dân, bổn phận và quan niệm về số mệnh; người Ê-đê sống trong xã hội công xã thị tộc, gắn bó với núi rừng Tây Nguyên nên đề cao người tù trưởng mạnh mẽ, khát vọng chinh phục thiên nhiên và mở rộng cộng đồng. Qua đó, mỗi hình tượng anh hùng phản ánh một lí tưởng thẩm mĩ và quan niệm sống riêng của từng cộng đồng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.