Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 4 trang 111 SGK Ngữ văn 10

Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời   Gợi ý trả lời

Đề bài

Theo bạn, hình tượng Nữ Thần Mặt Trời trong sử thi Đa˘mSa˘nĐăm Săn mang những ý nghĩa gì?
(văn bản: Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời (trích sử thi Đăm Săn))

Gợi ý trả lời

Hình tượng Nữ Thần Mặt Trời là một biểu tượng đa nghĩa, kết tinh trí tưởng tượng và khát vọng của người Ê-đê. Có thể hiểu theo mấy ý sau:

a) Biểu tượng của cái đẹp lí tưởng, phi thường, tuyệt đích

Nữ Thần Mặt Trời được miêu tả với vẻ đẹp rực rỡ, chói lọi, siêu phàm: tóc óng, da sáng như ánh mặt trời, bước đi làm cả nhà sáng bừng. Đó không phải vẻ đẹp của một người trần mà là hiện thân của cái đẹp tối cao mà con người hằng mơ ước vươn tới. Việc Đăm Săn đã có hai vợ Hơ Nhị, Hơ Bhị vẫn quyết đi cầu hôn Nữ Thần cho thấy nàng tượng trưng cho một lí tưởng thẩm mĩ vượt lên mọi cái đã có, không bao giờ thoả mãn.

b) Biểu tượng cho sức mạnh của thiên nhiên, vũ trụ

Mặt Trời là nguồn ánh sáng, hơi ấm và sự sống. Nữ Thần Mặt Trời vì thế là hoá thân của sức mạnh tự nhiên kì vĩ, chi phối sự sống muôn loài. Lời cảnh báo của nàng — nếu nàng bỏ đi theo Đăm Săn thì người, vật, cây cối sẽ chết rụi — khẳng định nàng gắn với quy luật vận hành của vũ trụ, là một quyền năng con người không thể chiếm đoạt.

c) Biểu tượng cho khát vọng lớn lao và giới hạn của con người

Khát vọng chinh phục Nữ Thần Mặt Trời là khát vọng vươn tới cái cao cả, chinh phục thiên nhiên, khẳng định tầm vóc của người anh hùng và của cả cộng đồng. Nhưng việc Nữ Thần từ chối và việc Đăm Săn chết chìm ở Rừng Sáp Đen trên đường về lại cho thấy: dù phi thường đến đâu, con người vẫn có giới hạn trước sức mạnh của tự nhiên và thần linh. Hình tượng vừa ngợi ca khát vọng, vừa nhắc đến ranh giới mà con người chưa thể vượt qua.

d) Biểu tượng cho vẻ đẹp của trí tưởng tượng và tâm hồn người Ê-đê

Qua hình tượng Nữ Thần Mặt Trời, người Ê-đê gửi gắm cách lí giải về vũ trụ, về cái đẹp và về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên; đồng thời thể hiện trí tưởng tượng bay bổng, phóng khoáng của sử thi.

Kết luận: Nữ Thần Mặt Trời là biểu tượng của cái đẹp lí tưởng tuyệt đích, của sức mạnh thiên nhiên – vũ trụ, đồng thời gửi gắm khát vọng vươn lên phi thường cùng ý thức về giới hạn của con người trước tự nhiên.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.