Giải Bài 1 trang 95 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Tổng hợp thông tin về các văn bản đã học trong bài theo gợi ý sau:
| Tên văn bản | Tên tác giả | Thông tin chính | Các bằng chứng, số liệu |
| --- | --- | --- | --- |
| | | | |
Gợi ý trả lời
Bài 1 (trang 96) — Tổng hợp thông tin về các văn bản đã học trong Bài 3: "Nghệ thuật thuyết phục trong văn nghị luận"
Ba văn bản chính đã học trong bài là ba văn bản nghị luận: *Hiền tài là nguyên khí của quốc gia*, *Yêu và đồng cảm*, *Chữ bầu lên nhà thơ*. Có thể lập bảng tổng hợp như sau:
| Tên văn bản | Tên tác giả | Thông tin chính | Các bằng chứng, số liệu |
| --- | --- | --- | --- |
| Hiền tài là nguyên khí của quốc gia (trích *Bài kí đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất, niên hiệu Đại Bảo thứ ba*) | Thân Nhân Trung | Khẳng định hiền tài là "nguyên khí" của quốc gia, có vai trò quyết định đến sự hưng thịnh, suy vong của đất nước; từ đó nêu ý nghĩa, tác dụng sâu xa của việc dựng bia khắc tên tiến sĩ: khuyến khích nhân tài, nêu gương, răn đe và lưu danh cho muôn đời sau. | Dẫn truyền thống các "thánh đế minh vương" đời trước luôn quý trọng, bồi dưỡng kẻ sĩ; sự kiện triều đình cho dựng bia đá đề danh tiến sĩ ở Văn Miếu, khởi từ khoa thi năm Đại Bảo thứ ba (1442); câu nói nổi tiếng "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh, rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu, rồi xuống thấp". |
| Yêu và đồng cảm (trích *Sống vốn đơn thuần*) | Phong Tử Khải | Bàn về cội nguồn của nghệ thuật chính là tấm lòng đồng cảm; người nghệ sĩ chân chính phải có tấm lòng đồng cảm bao la với muôn vật, muôn loài; trẻ em là những người giàu lòng đồng cảm và gần với bản chất nghệ sĩ nhất. | Câu chuyện mở đầu về chú bé giúp tác giả sắp xếp lại đồ đạc cho ngay ngắn; phép so sánh cách nhìn một gốc cây của bốn người (nhà khoa học, bác làm vườn, chú thợ mộc, người họa sĩ) để làm rõ cái nhìn riêng của nghệ sĩ; dẫn chứng về tấm lòng đồng cảm hồn nhiên của tuổi thơ với cỏ cây, đồ vật. |
| Chữ bầu lên nhà thơ | Lê Đạt | Trình bày quan niệm về nhà thơ và lao động thơ: nhà thơ là người làm chữ, "phu chữ"; thơ không chỉ dựa vào cảm xúc, năng khiếu bẩm sinh mà là kết quả của quá trình lao động chữ nghĩa gian khổ, nghiêm túc; chính "chữ" làm nên và tôn vinh nhà thơ. | Dẫn ý kiến của nhiều tên tuổi để làm bằng chứng: Va-lê-ri (nhà thơ Pháp), Pi-cát-xô ("các nhà thơ làm thơ…"), hình ảnh của Mai-a-cốp-xki về việc lọc "trên ngàn cân quặng chữ" mới được "một chữ"; các cách nói, định nghĩa về thơ được viện dẫn để khẳng định thơ là lao động khổ công. |
Nhận xét chung: Cả ba văn bản đều là văn nghị luận, sử dụng lí lẽ sắc bén kết hợp với bằng chứng (dẫn sự kiện lịch sử, câu chuyện đời thường, ý kiến của các tác giả/nghệ sĩ nổi tiếng) để tăng sức thuyết phục — đúng với chủ đề của bài *Nghệ thuật thuyết phục trong văn nghị luận*.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.