Giải Câu hỏi 1 trang 35 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Gợi ý trả lời

a) Nguyên nhân (hoàn cảnh) của phong trào cách mạng 1936 – 1939

- *Tình hình thế giới:*
+ Chủ nghĩa phát xít xuất hiện và lên nắm quyền ở một số nước (Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản), ráo riết chuẩn bị chiến tranh, đe dọa hòa bình và an ninh quốc tế.
+ Tháng 7 – 1935, Đại hội lần thứ VII của Quốc tế Cộng sản họp, xác định kẻ thù nguy hiểm trước mắt là chủ nghĩa phát xít; chủ trương thành lập Mặt trận nhân dân ở các nước để chống phát xít và nguy cơ chiến tranh.
+ Năm 1936, Mặt trận Nhân dân Pháp lên cầm quyền, thi hành một số chính sách tiến bộ và nới lỏng ở các thuộc địa.

- *Tình hình trong nước:* đời sống của các tầng lớp nhân dân vẫn khó khăn do hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế và chính sách bóc lột, vơ vét của thực dân Pháp, nên họ hăng hái tham gia đấu tranh đòi tự do, cơm áo, hòa bình.

→ Căn cứ tình hình đó, Đảng Cộng sản Đông Dương đề ra đường lối mới cho phong trào 1936 – 1939.

b) Diễn biến chính của phong trào

- *Chủ trương của Đảng:*
+ Xác định kẻ thù trước mắt là bọn phản động thuộc địa và tay sai.
+ Nhiệm vụ: chống phát xít, chống chiến tranh đế quốc, chống bọn phản động thuộc địa, đòi tự do, dân chủ, cơm áo và hòa bình.
+ Thành lập Mặt trận Dân chủ Đông Dương để tập hợp mọi lực lượng yêu nước, dân chủ.
+ Hình thức đấu tranh: hợp pháp, nửa hợp pháp, công khai, nửa công khai.

- *Các phong trào tiêu biểu:*
+ Phong trào Đông Dương đại hội (giữa năm 1936): quần chúng sôi nổi tổ chức hội họp, thảo "dân nguyện" gửi tới phái đoàn của Chính phủ Pháp nhằm đòi các quyền dân sinh, dân chủ.
+ Phong trào đón phái viên Chính phủ Pháp và Toàn quyền mới (đầu năm 1937): quần chúng, nhất là công nhân và nông dân, tổ chức mít tinh, biểu dương lực lượng, đưa yêu sách về dân sinh, dân chủ.
+ Các cuộc bãi công, mít tinh, biểu tình (1937 – 1939): tiêu biểu là cuộc mít tinh lớn ở khu Đấu Xảo (Hà Nội) ngày 1 – 5 – 1938 nhân ngày Quốc tế Lao động, thu hút hàng vạn người tham gia.
+ Đấu tranh trên lĩnh vực báo chí, nghị trường: Đảng tận dụng báo chí công khai để tuyên truyền chủ trương, đường lối và đưa người ra tranh cử vào các cơ quan như Viện Dân biểu để mở rộng đấu tranh đòi dân chủ.

- *Kết thúc:* cuối năm 1938 – 1939, khi Chiến tranh thế giới thứ hai đến gần, thực dân Pháp tăng cường đàn áp, phong trào thu hẹp dần rồi chấm dứt.

→ Phong trào 1936 – 1939 là cuộc vận động dân chủ rộng lớn, buộc chính quyền thực dân phải nhượng bộ một số yêu sách; đồng thời giác ngộ, tập dượt cho quần chúng đấu tranh, chuẩn bị lực lượng cho Cách mạng tháng Tám sau này.