Giải Câu hỏi trang 34 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Gợi ý trả lời

1. Nguyên nhân, diễn biến chính của phong trào cách mạng 1930 – 1931

a) Nguyên nhân

- Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929 – 1933) tác động nặng nề đến Việt Nam: kinh tế suy sụp, đời sống các tầng lớp nhân dân (công nhân, nông dân…) vô cùng khó khăn.
- Thực dân Pháp tăng cường bóc lột, vơ vét và đẩy mạnh khủng bố, đàn áp, nhất là sau khi đàn áp cuộc khởi nghĩa Yên Bái (đầu năm 1930) → mâu thuẫn dân tộc và giai cấp ngày càng gay gắt.
- Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (đầu năm 1930) kịp thời lãnh đạo, trở thành nhân tố quyết định bùng nổ và phát triển của phong trào.

b) Diễn biến chính

- Từ tháng 2 đến tháng 4 – 1930: nhiều cuộc đấu tranh của công nhân và nông dân nổ ra, tiêu biểu là bãi công của công nhân đồn điền cao su Phú Riềng, nhà máy sợi Nam Định, nhà máy cưa và nhà máy diêm Bến Thủy…
- Nhân ngày Quốc tế Lao động 1 – 5 – 1930, phong trào phát triển thành cao trào, lan rộng trong cả nước với các cuộc mít tinh, biểu tình của công nhân và nông dân.
- Phong trào đạt đến đỉnh cao ở hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Tháng 9 – 1930, các cuộc biểu tình có vũ trang tự vệ của nông dân nổ ra liên tiếp; tiêu biểu là cuộc biểu tình của nông dân huyện Hưng Nguyên (Nghệ An) ngày 12 – 9 – 1930, bị thực dân Pháp đàn áp đẫm máu.
- Trước khí thế đấu tranh của quần chúng, chính quyền thực dân, phong kiến ở nhiều huyện, xã của Nghệ An và Hà Tĩnh bị tê liệt, tan rã. Các Ban Chấp hành Nông hội do chi bộ đảng lãnh đạo đã đứng ra quản lí, điều hành mọi mặt đời sống xã hội ở nông thôn, làm nhiệm vụ của chính quyền nhân dân theo hình thức Xô viết → gọi là Xô viết Nghệ – Tĩnh.

2. Những biểu hiện chứng tỏ Xô viết Nghệ – Tĩnh là đỉnh cao của phong trào cách mạng 1930 – 1931

- Lần đầu tiên nhân dân ta giành được chính quyền ở một số địa phương: chính quyền của thực dân, phong kiến bị lật đổ, chính quyền cách mạng (Xô viết) được thành lập, thực sự là chính quyền của dân, do dân và vì dân.

- Chính quyền Xô viết đã ban hành và thực hiện nhiều chính sách tiến bộ:
- Về chính trị: kiên quyết trấn áp bọn phản cách mạng; thực hiện các quyền tự do, dân chủ cho nhân dân.
- Về kinh tế: chia lại ruộng đất công cho nông dân, bãi bỏ các thứ thuế vô lí, xóa nợ cho người nghèo.
- Về văn hóa – xã hội: khuyến khích học chữ Quốc ngữ, bài trừ các hủ tục, mê tín dị đoan, giữ gìn trật tự an ninh; các tổ chức quần chúng (Nông hội, Công hội, Hội Phụ nữ…) được thành lập và hoạt động.

- Như vậy, Xô viết Nghệ – Tĩnh là hình thức sơ khai của chính quyền công – nông ở nước ta, một chính quyền cách mạng thật sự của quần chúng. Đây là biểu hiện cao nhất, thể hiện tính triệt để của phong trào, nên được coi là đỉnh cao của phong trào cách mạng 1930 – 1931.