Giải Câu hỏi trang 20 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Gợi ý trả lời

Nhận diện sự kiện: Hai hình ảnh trên gợi liên tưởng đến Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 – 1945) – cuộc chiến tranh lớn nhất, tàn khốc nhất trong lịch sử nhân loại thế kỉ XX.

- Hình 4.1 (Quân Đức tấn công Ba Lan, 9 – 1939) gắn với sự kiện mở đầu chiến tranh.
- Hình 4.2 (Hồng quân Liên Xô cắm cờ trên nóc nhà Quốc hội Đức, 1945) gắn với sự kiện kết thúc chiến tranh ở châu Âu, đánh dấu thắng lợi của phe Đồng minh.

a) Nguyên nhân

- *Nguyên nhân sâu xa:* Do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 – 1933 và sự phát triển không đều giữa các nước tư bản, mâu thuẫn về thị trường, thuộc địa giữa các nước đế quốc ngày càng gay gắt. Chủ nghĩa phát xít lên cầm quyền ở Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản, hình thành khối phát xít (phe Trục) ráo riết chạy đua vũ trang, chuẩn bị chiến tranh nhằm chia lại thế giới.
- *Nguyên nhân trực tiếp:* Chính sách nhượng bộ, thoả hiệp của Anh, Pháp, Mĩ (tiêu biểu là Hiệp ước Muy-ních 1938) đã tạo điều kiện cho phát xít Đức tự do hành động. Ngày 1 – 9 – 1939, Đức tấn công Ba Lan; ngày 3 – 9 – 1939, Anh và Pháp tuyên chiến với Đức → Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.

b) Diễn biến chính

- *Giai đoạn 1 (1939 – 1941):* Đức dùng chiến thuật "chiến tranh chớp nhoáng", đánh chiếm hầu hết các nước châu Âu. Tháng 6 – 1941, Đức tấn công Liên Xô. Ở châu Á – Thái Bình Dương, tháng 12 – 1941 Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng, Mĩ tham chiến. Chiến tranh lan rộng toàn thế giới.
- *Giai đoạn 2 (1942 – 1945):* Tháng 1 – 1942, Mặt trận Đồng minh chống phát xít được thành lập. Chiến thắng Xta-lin-grát (2 – 1943) của Liên Xô tạo nên bước ngoặt, phe Đồng minh chuyển sang phản công. Liên Xô và quân Đồng minh lần lượt đánh bại phe phát xít. Ngày 9 – 5 – 1945, phát xít Đức đầu hàng không điều kiện, chiến tranh kết thúc ở châu Âu. Ngày 15 – 8 – 1945, Nhật Bản đầu hàng → Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc.

c) Hậu quả

- Là cuộc chiến tranh tàn khốc nhất trong lịch sử loài người: khoảng 60 triệu người chết, 90 triệu người bị thương và tàn tật; thiệt hại về vật chất vô cùng to lớn.
- Chủ nghĩa phát xít bị tiêu diệt. Chiến tranh dẫn đến những biến đổi căn bản của tình hình thế giới: hệ thống xã hội chủ nghĩa ra đời, phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ, trật tự thế giới mới được hình thành.
- Để lại bài học sâu sắc về việc phải đoàn kết các lực lượng tiến bộ, kiên quyết đấu tranh chống nguy cơ chiến tranh, bảo vệ hoà bình thế giới.