Giải Câu hỏi trang 18 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Gợi ý trả lời

Bối cảnh chung: Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất (1918), phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc ở châu Á phát triển mạnh mẽ, lan rộng khắp Đông Bắc Á, Đông Nam Á và Nam Á. Giai cấp công nhân ngày càng trưởng thành, nhiều đảng cộng sản ra đời; phong trào diễn ra theo hai khuynh hướng chính là tư sản và vô sản.

a) Ở Đông Bắc Á (tiêu biểu là Trung Quốc)
- Mở đầu bằng Phong trào Ngũ tứ (4/5/1919) — phong trào chống đế quốc và phong kiến, lôi cuốn đông đảo học sinh, sinh viên, công nhân tham gia; đánh dấu bước chuyển của cách mạng Trung Quốc từ khuynh hướng dân chủ tư sản sang khuynh hướng vô sản.
- Tháng 7/1921, Đảng Cộng sản Trung Quốc được thành lập, lãnh đạo phong trào cách mạng.
- Từ năm 1937, nhân dân Trung Quốc tiến hành cuộc kháng chiến chống quân phiệt Nhật Bản xâm lược, góp phần vào thắng lợi của cuộc chiến chống chủ nghĩa phát xít.

b) Ở Đông Nam Á
- Phong trào phát triển theo cả khuynh hướng tư sản (đòi các quyền tự do dân chủ, tự chủ về chính trị, kinh tế) và khuynh hướng vô sản (do giai cấp công nhân lãnh đạo).
- Nhiều đảng cộng sản lần lượt ra đời và lãnh đạo đấu tranh: Đảng Cộng sản In-đô-nê-xi-a (1920), rồi các đảng cộng sản ở Việt Nam, Mã Lai, Xiêm, Phi-líp-pin (1930)...
- Nhân dân kiên trì đấu tranh chống ách thống trị của thực dân phương Tây; trong Chiến tranh thế giới thứ hai lại nổi dậy chống quân phiệt Nhật.

c) Ở Nam Á (tiêu biểu là Ấn Độ)
- Phong trào do Đảng Quốc đại lãnh đạo, đứng đầu là M. Gan-đi.
- Chủ trương đấu tranh bằng phương pháp hòa bình, bất bạo động, bất hợp tác với chính quyền thực dân Anh, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia.

d) Trong Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 – 1945)
- Quân phiệt Nhật Bản chiếm đóng nhiều nước châu Á; nhân dân các nước chuyển sang đấu tranh chống phát xít Nhật.
- Khi Nhật Bản đầu hàng Đồng minh (8/1945), nhiều dân tộc đã chớp thời cơ nổi dậy giành độc lập, tiêu biểu là In-đô-nê-xi-a và Việt Nam (năm 1945).