Giải Câu hỏi trang 67 SGK Lịch sử và Địa lí 9
Đề bài
Trong bức thư gửi Liên hợp quốc (12 – 1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: "Chúng tôi trịnh trọng tuyên bố rằng nhân dân chúng tôi thành thật mong muốn hoà bình. Nhưng nhân dân chúng tôi cũng kiên quyết chiến đấu đến cùng để bảo vệ những quyền thiêng liêng nhất: toàn vẹn lãnh thổ cho Tổ quốc và độc lập cho đất nước". Theo em, vì sao cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược bùng nổ vào tháng 12 – 1946? Trong giai đoạn 1946 – 1950, quân và dân Việt Nam giành được những thắng lợi nào trên các mặt trận quân sự, chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hoá,…?
Gợi ý trả lời
a) Vì sao cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ vào tháng 12 – 1946?
- Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, để bảo vệ nền độc lập và chính quyền còn non trẻ, Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thực hiện nhiều chủ trương mềm dẻo, nhân nhượng với Pháp nhằm giữ gìn hoà bình: kí Hiệp định Sơ bộ (6 – 3 – 1946) và Tạm ước (14 – 9 – 1946). Bức thư gửi Liên hợp quốc tháng 12 – 1946 tiếp tục khẳng định thiện chí hoà bình của nhân dân Việt Nam.
- Tuy nhiên, thực dân Pháp bội ước, ngày càng đẩy mạnh hành động xâm lược với dã tâm cướp nước ta một lần nữa: chúng khiêu khích, tiến công ở Hải Phòng, Lạng Sơn (tháng 11 – 1946), gây xung đột và tàn sát nhân dân ở Hà Nội (phố Hàng Bún, Yên Ninh), chiếm đóng nhiều công sở.
- Ngày 18 và 19 – 12 – 1946, Pháp gửi tối hậu thư đòi ta giải tán lực lượng tự vệ chiến đấu và giao quyền kiểm soát, giữ gìn an ninh ở Thủ đô cho chúng. Hành động đó đã xâm phạm nghiêm trọng độc lập, chủ quyền của dân tộc.
- Khả năng nhân nhượng đã hết, nhân nhượng nữa là mất nước. Trước tình thế đó, để bảo vệ nền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ, nhân dân Việt Nam buộc phải cầm súng đứng lên kháng chiến. Trong hai ngày 18 và 19 – 12 – 1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp ở Vạn Phúc (Hà Đông) quyết định phát động toàn quốc kháng chiến. Tối 19 – 12 – 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra *Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến* → cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ.
→ Như vậy, kháng chiến bùng nổ tháng 12 – 1946 là tất yếu, do thực dân Pháp quyết tâm xâm lược, còn nhân dân ta kiên quyết chiến đấu đến cùng để bảo vệ những quyền thiêng liêng nhất: toàn vẹn lãnh thổ và độc lập dân tộc.
b) Những thắng lợi của quân và dân Việt Nam trong giai đoạn 1946 – 1950
*Về quân sự:*
- Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía bắc vĩ tuyến 16 (cuối 1946 – đầu 1947): quân dân Hà Nội và các đô thị đã giam chân, tiêu hao sinh lực địch (riêng Hà Nội chiến đấu khoảng 60 ngày đêm), tạo điều kiện cho cả nước chuyển vào kháng chiến lâu dài.
- Chiến dịch Việt Bắc thu – đông năm 1947: đánh bại cuộc tiến công của Pháp lên căn cứ địa Việt Bắc, bảo vệ an toàn cơ quan đầu não kháng chiến và bộ đội chủ lực; làm thất bại chiến lược "đánh nhanh, thắng nhanh", buộc Pháp chuyển sang "đánh lâu dài".
- Chiến dịch Biên giới thu – đông năm 1950: ta chủ động mở chiến dịch, giải phóng vùng biên giới Việt – Trung, khai thông đường liên lạc với các nước xã hội chủ nghĩa; quân ta giành được thế chủ động trên chiến trường chính (Bắc Bộ).
*Về chính trị:* chính quyền dân chủ nhân dân và hậu phương kháng chiến được xây dựng, củng cố vững chắc; khối đại đoàn kết toàn dân (Mặt trận) ngày càng mở rộng, tạo chỗ dựa cho kháng chiến.
*Về ngoại giao:* đầu năm 1950, Trung Quốc, Liên Xô và lần lượt các nước xã hội chủ nghĩa công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà → phá thế bị bao vây, cô lập, nâng cao vị thế của cuộc kháng chiến.
*Về kinh tế:* ra sức phá hoại kinh tế địch, đồng thời xây dựng nền kinh tế kháng chiến tự cấp, tự túc; đẩy mạnh tăng gia sản xuất, bảo đảm nhu cầu ăn, mặc cho kháng chiến.
*Về văn hoá – giáo dục:* tiếp tục phong trào Bình dân học vụ, xoá nạn mù chữ, thực hiện cải cách giáo dục; xây dựng nền văn hoá mới, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân.
→ Những thắng lợi trên các mặt trận đã làm thất bại âm mưu của thực dân Pháp, đưa cuộc kháng chiến của quân và dân ta chuyển từ thế phòng ngự, cầm cự sang thế chủ động tiến công.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.