Giải Câu hỏi trang 46 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Gợi ý trả lời

a) Liên hệ đến quốc gia và khu vực nào?

- Hình 10.1 là cờ của Hội đồng Tương trợ kinh tế (SEV) – tổ chức do Liên Xô và các nước Đông Âu sáng lập năm 1949.
- Hình 10.2 là tàu vũ trụ Phương Đông (Vostok 1) đưa I-u-ri Ga-ga-rin – người đầu tiên bay vào vũ trụ (1961), một thành tựu khoa học – kĩ thuật của Liên Xô.

→ Hai hình đều liên hệ đến Liên Xô và khu vực Đông Âu từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến năm 1991.

b) Những nét nổi bật của Liên Xô và Đông Âu (1945 – 1991):

- Chính trị: Liên Xô và các nước Đông Âu đi theo con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội; Đảng Cộng sản giữ vai trò lãnh đạo. Liên Xô trở thành một trong hai siêu cường, là chỗ dựa của phong trào cách mạng thế giới, đứng đầu hệ thống xã hội chủ nghĩa đối trọng với Mỹ và các nước tư bản trong thời kì Chiến tranh lạnh. Năm 1955, Liên Xô và các nước Đông Âu thành lập Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va về chính trị – quân sự.

- Kinh tế: Liên Xô nhanh chóng hàn gắn vết thương chiến tranh và khôi phục kinh tế; từ năm 1950 trở đi trở thành cường quốc công nghiệp đứng thứ hai thế giới (sau Mỹ). Liên Xô và Đông Âu lập Hội đồng Tương trợ kinh tế (SEV, 1949) để hợp tác, giúp đỡ nhau phát triển. Tuy nhiên, từ giữa những năm 1970, kinh tế dần trì trệ, lâm vào khủng hoảng.

- Xã hội: Đời sống nhân dân được cải thiện, trình độ dân trí nâng cao; hình thành nhà nước phúc lợi với chế độ giáo dục, y tế, việc làm được bảo đảm. Song về sau xuất hiện nhiều khó khăn, thiếu thốn khi kinh tế khủng hoảng.

- Văn hoá – khoa học – kĩ thuật: Liên Xô đạt nhiều thành tựu rực rỡ. Năm 1949 chế tạo thành công bom nguyên tử, phá thế độc quyền vũ khí hạt nhân của Mỹ. Năm 1957 phóng thành công vệ tinh nhân tạo đầu tiên của Trái Đất. Năm 1961 phóng tàu Phương Đông (Vostok 1) đưa Ga-ga-rin – con người đầu tiên bay vào vũ trụ, mở đầu kỉ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người.

c) Chia sẻ hiểu biết:

Từ năm 1973, Liên Xô và Đông Âu lâm vào khủng hoảng kinh tế – chính trị – xã hội ngày càng trầm trọng. Công cuộc cải tổ (từ năm 1985) không thành công. Trong các năm 1989 – 1991, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ; đến cuối năm 1991, Liên Xô tan rã, chấm dứt thời kì tồn tại của Liên bang Xô viết. Dù vậy, những thành tựu của Liên Xô và Đông Âu, nhất là trong khoa học – vũ trụ, vẫn là dấu ấn lớn trong lịch sử nhân loại.