Giải Luyện tập trang 34 SGK Lịch sử và Địa lí 8
Đề bài
Lập sơ đồ tư duy về một số cuộc khởi nghĩa lớn trong phong trào nông dân Đàng Ngoài thế kỉ XVIII.
Gợi ý trả lời
Lập sơ đồ tư duy về một số cuộc khởi nghĩa lớn trong phong trào nông dân Đàng Ngoài thế kỉ XVIII
Ý tưởng tổ chức sơ đồ: Đặt ở trung tâm là chủ đề *"Phong trào nông dân Đàng Ngoài thế kỉ XVIII"*, từ đó vẽ các nhánh chính tỏa ra, mỗi nhánh là một cuộc khởi nghĩa tiêu biểu. Ở mỗi nhánh ghi rõ: người lãnh đạo – thời gian – địa bàn hoạt động. Có thể bổ sung nhánh về *nguyên nhân* và *ý nghĩa* chung.
```
┌─ Nguyên nhân ─ Chính quyền Lê – Trịnh mục nát; quan lại tham
│ nhũng; nông dân bị áp bức, đói kém → nổi dậy
│
│ ┌─ Khởi nghĩa HOÀNG CÔNG CHẤT (1739 – 1769)
│ │ • Địa bàn: vùng Điện Biên, Tây Bắc
│ │ • Có công bảo vệ vùng biên giới Tây Bắc
│ │
PHONG TRÀO │ ├─ Khởi nghĩa NGUYỄN DANH PHƯƠNG (1740 – 1751)
NÔNG DÂN ────┤ │ • Địa bàn: Sơn Tây, Vĩnh Phúc (Tam Đảo)
ĐÀNG NGOÀI │ │
TK XVIII ├───┤─ Khởi nghĩa NGUYỄN HỮU CẦU – "Quận He" (1741 – 1751)
│ │ • Địa bàn: Đồ Sơn, Hải Phòng → lan rộng
│ │ Kinh Bắc, Thăng Long, Sơn Nam, Thanh – Nghệ
│ │ • Lấy của nhà giàu chia cho dân nghèo
│ │
│ └─ Khởi nghĩa LÊ DUY MẬT (1738 – 1770)
│ • Địa bàn: vùng Thanh Hóa, Nghệ An
│
└─ Ý nghĩa ─ Thể hiện ý chí đấu tranh chống áp bức của
nông dân; làm lung lay chính quyền vua Lê –
chúa Trịnh, tạo tiền đề cho phong trào Tây Sơn
```
Diễn giải các nhánh chính (một số cuộc khởi nghĩa lớn):
a) Khởi nghĩa Hoàng Công Chất (1739 – 1769): hoạt động ở vùng Điện Biên – Tây Bắc, có công bảo vệ vùng biên giới và giúp dân ổn định cuộc sống.
b) Khởi nghĩa Nguyễn Danh Phương (1740 – 1751): hoạt động ở vùng Sơn Tây, Vĩnh Phúc, lấy núi Tam Đảo làm căn cứ.
c) Khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu (1741 – 1751): còn gọi là "Quận He", khởi đầu ở Đồ Sơn (Hải Phòng) rồi lan ra Kinh Bắc, Thăng Long, Sơn Nam, xuống Thanh Hóa – Nghệ An; nghĩa quân nêu khẩu hiệu lấy của nhà giàu chia cho dân nghèo nên được đông đảo nông dân hưởng ứng.
d) Khởi nghĩa Lê Duy Mật (1738 – 1770): hoạt động ở vùng Thanh Hóa, Nghệ An.
Ý nghĩa chung: Các cuộc khởi nghĩa tuy cuối cùng đều thất bại nhưng đã thể hiện ý chí đấu tranh chống áp bức, bất công của nông dân; làm lung lay chính quyền vua Lê – chúa Trịnh và tạo tiền đề cho phong trào Tây Sơn bùng nổ cuối thế kỉ XVIII.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.