Sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 6

Giải Vận dụng 3 trang 33 SGK Lịch sử và Địa lí 6

Bài 7. AI CẬP VÀ LƯỠNG HÀ CỔ ĐẠI   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào bảng chữ số của người Ai Cập cổ đại dưới đây, em hãy làm các phép tính sau: 124+321=?124 + 321 = ? và 1565−1243=?1565 - 1243 = ? theo cách viết của họ.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 33 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng chữ số (ký hiệu tượng hình) của người Ai Cập cổ đại: số 1 đến 9 được viết bằng các vạch đứng (gạch dọc) ghép lại — 1 là một vạch, 2 là hai vạch, …, 9 là chín vạch; 10 là hình vòng cung (cái cổng, ∩); 100 là hình dây thừng cuộn (xoắn ốc); 1 000 là hình hoa sen; 10 000 là hình ngón tay; 100 000 là hình con nòng nọc (con ếch); 1 000 000 là hình người quỳ giơ hai tay lên trời.

Gợi ý trả lời

Nhắc lại cách ghi số của người Ai Cập cổ đại (cộng dồn các ký hiệu, không dùng số chỉ vị trí như ta ngày nay):

- 11: một vạch đứng ∣|
- 1010: hình vòng cung / cái cổng ∩\cap
- 100100: hình dây thừng cuộn (xoắn ốc) — kí hiệu là C\mathbf{C}
- 1 0001\,000: hình hoa sen — kí hiệu là ✠\maltese

Muốn viết một số, ta tách số đó thành các hàng nghìn, trăm, chục, đơn vị rồi lặp lại ký hiệu tương ứng.

---

a) Phép tính 124+321=?124 + 321 = ?

*Viết hai số hạng theo cách Ai Cập:*

- 124=1124 = 1 trăm + 2+\,2 chục + 4+\,4 đơn vị =C ∩∩ ∣∣∣∣= \mathbf{C}\ \cap\cap\ ||||
- 321=3321 = 3 trăm + 2+\,2 chục + 1+\,1 đơn vị =CCC ∩∩ ∣= \mathbf{CCC}\ \cap\cap\ |

*Gộp (cộng) các ký hiệu cùng loại lại:*

- Vạch đứng (đơn vị): 4+1=54 + 1 = 5 vạch →∣∣∣∣ ∣\rightarrow ||||\,|
- Vòng cung (chục): 2+2=42 + 2 = 4 vòng cung →∩∩∩∩\rightarrow \cap\cap\cap\cap
- Dây thừng (trăm): 1+3=41 + 3 = 4 dây thừng →CCCC\rightarrow \mathbf{CCCC}

*Kết quả:* 445=CCCC ∩∩∩∩ ∣∣∣∣∣445 = \mathbf{CCCC}\ \cap\cap\cap\cap\ ||||| (4 dây thừng cuộn, 4 vòng cung, 5 vạch đứng).

Kiểm tra: 124+321=445124 + 321 = 445. ✓

---

b) Phép tính 1565−1243=?1565 - 1243 = ?

*Viết hai số theo cách Ai Cập:*

- 1565=11565 = 1 nghìn + 5+\,5 trăm + 6+\,6 chục + 5+\,5 đơn vị =✠ CCCCC ∩∩∩∩∩∩ ∣∣∣∣∣= \maltese\ \mathbf{CCCCC}\ \cap\cap\cap\cap\cap\cap\ |||||
- 1243=11243 = 1 nghìn + 2+\,2 trăm + 4+\,4 chục + 3+\,3 đơn vị =✠ CC ∩∩∩∩ ∣∣∣= \maltese\ \mathbf{CC}\ \cap\cap\cap\cap\ |||

*Bớt (trừ) đi số ký hiệu cùng loại:*

- Hoa sen (nghìn): 1−1=01 - 1 = 0 →\rightarrow không còn hoa sen
- Dây thừng (trăm): 5−2=35 - 2 = 3 dây thừng →CCC\rightarrow \mathbf{CCC}
- Vòng cung (chục): 6−4=26 - 4 = 2 vòng cung →∩∩\rightarrow \cap\cap
- Vạch đứng (đơn vị): 5−3=25 - 3 = 2 vạch →∣∣\rightarrow ||

*Kết quả:* 322=CCC ∩∩ ∣∣322 = \mathbf{CCC}\ \cap\cap\ || (3 dây thừng cuộn, 2 vòng cung, 2 vạch đứng).

Kiểm tra: 1565−1243=3221565 - 1243 = 322. ✓

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.