Giải Câu hỏi trang 14 SGK Lịch sử và Địa lí 6
Đề bài
Tại sao phải xác định thời gian trong lịch sử? Con người thời xưa đã xác định thời gian bằng những cách nào?
Hình 2 giới thiệu một số dụng cụ đo thời gian của người xưa, gồm ba loại: a. Đồng hồ cát (khung đứng chứa cát chảy từ bầu trên xuống bầu dưới); b. Đồng hồ nước (thùng gỗ hình phễu cho nước chảy để đo thời gian); c. Đồng hồ mặt trời (mặt tròn bằng đá có kim tạo bóng nắng, dựa vào bóng để xác định giờ).
Gợi ý trả lời
a) Tại sao phải xác định thời gian trong lịch sử?
- Lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ, theo trình tự thời gian. Muốn hiểu và dựng lại lịch sử, trước hết phải biết các sự kiện đó xảy ra vào lúc nào và theo thứ tự trước – sau ra sao.
- Việc xác định thời gian giúp sắp xếp các sự kiện, biến cố theo đúng trình tự, biết được cái gì xảy ra trước, cái gì xảy ra sau, sự việc này cách sự việc kia bao lâu.
- Nhờ đó con người mới hiểu được nguồn gốc, quá trình phát triển của sự vật, sự việc và rút ra được quy luật của lịch sử. Xác định thời gian là một trong những yêu cầu bắt buộc (nguyên tắc cơ bản) của khoa học lịch sử.
b) Con người thời xưa đã xác định thời gian bằng những cách nào?
- Từ xa xưa, con người đã nghĩ ra cách tính thời gian dựa vào việc quan sát và tính toán các hiện tượng tự nhiên lặp đi lặp lại: sự di chuyển của Mặt Trời, Mặt Trăng; sự chuyển đổi ngày – đêm; các mùa trong năm…
- Dựa trên những quan sát đó, người xưa làm ra lịch để tính thời gian. Có hai cách làm lịch chính:
- Âm lịch: tính thời gian theo chu kì chuyển động của Mặt Trăng quanh Trái Đất.
- Dương lịch: tính thời gian theo chu kì chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời.
- Để đo thời gian trong ngày, người xưa còn chế tạo ra nhiều dụng cụ đo thời gian (Hình 2), tiêu biểu là:
- a. Đồng hồ cát – đo thời gian dựa vào lượng cát chảy từ bầu trên xuống bầu dưới.
- b. Đồng hồ nước – đo thời gian dựa vào lượng nước chảy qua thùng/phễu.
- c. Đồng hồ mặt trời – xác định giờ dựa vào bóng nắng của chiếc kim in trên mặt đá.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.