Giải Câu hỏi trang 42 SGK Lịch sử và Địa lí 5

Gợi ý trả lời

a) Nội dung và ý nghĩa của Chiếu dời đô

- *Nội dung:* Năm 1010, vua Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ) viết *Chiếu dời đô* để bày tỏ ý định dời kinh đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về thành Đại La. Trong chiếu, nhà vua nêu rõ: Hoa Lư là vùng đất chật hẹp, núi non hiểm trở, không thuận lợi cho việc phát triển lâu dài; còn Đại La là nơi ở trung tâm đất nước, đất rộng mà bằng phẳng, cao mà thoáng, dân cư không khổ vì ngập lụt, muôn vật đều tươi tốt. Vì vậy, vua quyết định chọn Đại La làm nơi đóng đô để mưu việc lớn, tính kế lâu dài cho con cháu đời sau.

- *Ý nghĩa:* Chiếu dời đô thể hiện tầm nhìn xa trông rộng của vua Lý Công Uẩn, mong muốn xây dựng đất nước ổn định, phồn vinh và bền vững lâu dài. Sau khi dời đô về Đại La, nhà vua đổi tên thành là Thăng Long (nghĩa là *rồng bay lên*), mở ra một thời kì phát triển mới cho đất nước. Thăng Long trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của cả nước (nay là Thủ đô Hà Nội).

b) Những đóng góp của Lý Công Uẩn đối với dân tộc

- Lập ra Triều Lý (năm 1009), mở đầu một triều đại lớn trong lịch sử dân tộc.
- Ban *Chiếu dời đô* và dời kinh đô từ Hoa Lư về Đại La, đặt tên là Thăng Long (năm 1010), tạo nền tảng cho đất nước phát triển ổn định, lâu dài.
- Quan tâm xây dựng đất nước, chăm lo đời sống nhân dân, góp phần giữ vững nền độc lập và mở ra thời kì thịnh vượng của Đại Việt.

c) Một số nét chính về công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của Triều Lý

- *Xây dựng đất nước:*
+ Đặt tên nước là Đại Việt (năm 1054).
+ Xây dựng kinh thành Thăng Long với nhiều cung điện, đền, chùa; cho xây dựng Văn Miếu (năm 1070) và Quốc Tử Giám (năm 1076) để dạy học và đào tạo nhân tài.
+ Chú trọng phát triển nông nghiệp, đắp đê phòng lụt, khuyến khích nhân dân cày cấy, làm cho đất nước ngày càng phồn thịnh.
- *Bảo vệ đất nước:*
+ Tổ chức quân đội vững mạnh để giữ gìn nền độc lập.
+ Lãnh đạo nhân dân kháng chiến chống quân xâm lược Tống và giành thắng lợi, tiêu biểu là chiến thắng trên phòng tuyến sông Như Nguyệt (năm 1077) do Lý Thường Kiệt chỉ huy.

d) Đóng góp của Lý Thường Kiệt đối với dân tộc

- Là vị tướng tài giỏi của Triều Lý, có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống.
- Chủ động đem quân sang đất Tống để phá tan sự chuẩn bị xâm lược của địch, sau đó rút về xây dựng phòng tuyến trên sông Như Nguyệt để chặn giặc.
- Chỉ huy quân dân Đại Việt đánh tan quân Tống trên phòng tuyến sông Như Nguyệt (năm 1077), bảo vệ vững chắc nền độc lập của đất nước.
- Tương truyền ông là tác giả bài thơ *Nam quốc sơn hà* — được coi như bản *Tuyên ngôn độc lập* đầu tiên của dân tộc, khẳng định chủ quyền của nước ta.