Giải Câu hỏi trang 55 SGK Lịch sử và Địa lí 5
Đề bài
NGỮ LIỆU: TRẬN CHI LĂNG
Ải Chi Lăng thuộc địa phận xã Chi Lăng (tỉnh Lạng Sơn), là một thung lũng nhỏ, dài khoảng hơn 4 km, hai bên là các dãy núi đá rất hiểm trở.
Khi Lê Lợi kéo quân ra Bắc, bao vây thành Đông Quan (thành phố Hà Nội), nhà Minh lo sợ cử hai đạo viện binh kéo sang phá vây. Liễu Thăng cầm đầu một đạo quân đánh vào Lạng Sơn. Mờ sáng, quân Minh đến cửa ải Chi Lăng. Kị binh nghĩa quân ra nghênh chiến, rồi giả thua để nhử quân Minh vào trận địa. Khi ngựa của chúng đang vượt qua cánh đồng lầy, bỗng nhiên một loạt pháo hiệu nổ vang như sấm. Lập tức, từ hai bên sườn núi, những chùm tên, mũi lao vun vút phóng xuống. Đội kị binh giặc tối tăm mặt mũi. Liễu Thăng bị trúng một mũi lao, chết bên sườn núi Mã Yên. Hơn một vạn viện binh tinh nhuệ của giặc bị tiêu diệt. Nghe tin chủ tướng tử trận, quân Minh vô cùng hoảng loạn tháo chạy. Mưu đồ cứu viện thành Đông Quan của nhà Minh thất bại.
(Theo Chiến thắng Chi Lăng, NXB Văn hoá dân tộc, Hà Nội, 1987)
Đọc câu chuyện và quan sát hình 3, hãy kể lại chiến thắng Chi Lăng.
Mô tả hình bằng lời
Hình 3. Lược đồ trận Chi Lăng. Chú giải: mũi tên xanh = Quân Minh tiến công; mũi tên đỏ đứt = Quân ta đánh nhử địch vào trận địa; mũi tên đỏ liền = Quân ta chặn đánh; mũi tên đỏ kép = Quân ta mai phục, chặn đánh địch; ngôi sao đỏ = Nơi quân ta giành thắng lợi; chấm tròn = Cửa ải; ô vuông = Thành; đường đứt = Biên giới quốc gia ngày nay. Tỉ lệ: thước 10 – 0 – 10 – 20 km. Lược đồ thể hiện quân Minh từ TRUNG QUỐC tiến vào qua PHA LUỸ, KHÂU ÔN, ẢI LƯU rồi đến CHI LĂNG (có ngôi sao đỏ – nơi quân ta thắng lợi), gần hồ Cấm Sơn; có sông Kỳ Cùng và sông Thương.
Gợi ý trả lời
Kể lại chiến thắng Chi Lăng
Dựa vào câu chuyện và Hình 3 (Lược đồ trận Chi Lăng), em kể lại diễn biến chiến thắng theo trình tự sau:
a) Bối cảnh (vì sao có trận Chi Lăng):
Khi Lê Lợi kéo quân ra Bắc, bao vây thành Đông Quan (nay là thành phố Hà Nội), nhà Minh lo sợ nên cử hai đạo viện binh kéo sang để phá vây, cứu quân đang bị vây. Một đạo quân do tướng Liễu Thăng cầm đầu từ Trung Quốc tiến vào nước ta, đánh qua Pha Luỹ, Khâu Ôn, Ải Lưu rồi tiến đến ải Chi Lăng (Lạng Sơn). Ải Chi Lăng là một thung lũng nhỏ, dài hơn 4 km, hai bên là những dãy núi đá rất hiểm trở – rất thuận lợi cho quân ta mai phục.
b) Diễn biến trận đánh:
- Mờ sáng, quân Minh kéo đến cửa ải Chi Lăng. Kị binh của nghĩa quân ra nghênh chiến, rồi giả thua để nhử quân địch tiến sâu vào trận địa đã bố trí sẵn (trên lược đồ là mũi tên đỏ đứt – quân ta đánh nhử địch).
- Khi ngựa của quân Minh đang vượt qua cánh đồng lầy, bỗng một loạt pháo hiệu nổ vang như sấm làm hiệu lệnh. Lập tức, từ hai bên sườn núi, quân ta mai phục bắn ra những chùm tên, phóng xuống những mũi lao vun vút (trên lược đồ là các mũi tên đỏ liền và đỏ kép – quân ta chặn đánh, mai phục).
- Đội kị binh giặc bị đánh bất ngờ, tối tăm mặt mũi, rối loạn. Chủ tướng Liễu Thăng bị trúng một mũi lao, chết bên sườn núi Mã Yên.
c) Kết quả và ý nghĩa:
- Hơn một vạn viện binh tinh nhuệ của giặc bị tiêu diệt (ngôi sao đỏ trên lược đồ đánh dấu nơi quân ta giành thắng lợi tại Chi Lăng).
- Nghe tin chủ tướng tử trận, quân Minh vô cùng hoảng loạn, tháo chạy. Mưu đồ đưa viện binh cứu thành Đông Quan của nhà Minh hoàn toàn thất bại.
- Chiến thắng Chi Lăng cho thấy tài chỉ huy, mưu lược của nghĩa quân Lam Sơn (biết lợi dụng địa thế hiểm trở để mai phục, dùng kế giả thua nhử giặc), góp phần quan trọng đưa cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đến thắng lợi hoàn toàn, đánh đuổi quân Minh ra khỏi nước ta.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.