Giải Câu hỏi trang 19 SGK Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

a) Chiến tranh lạnh kết thúc đã mở ra những xu thế phát triển mới nào của thế giới?

Sau khi Chiến tranh lạnh chấm dứt (được đánh dấu bằng các biểu tượng như Bức tường Béc-lin sụp đổ tháng 11 – 1989), tình hình thế giới có nhiều thay đổi sâu sắc, hình thành những xu thế phát triển mới:

- Xu thế hòa hoãn, hòa dịu: các nước lớn chuyển từ đối đầu sang đối thoại, hợp tác; quan hệ quốc tế dần được cải thiện.
- Xu thế đa cực: trật tự thế giới hai cực (do Mỹ và Liên Xô đứng đầu) tan rã, thế giới chuyển dần sang trật tự đa cực với sự vươn lên của nhiều trung tâm quyền lực.
- Xu thế lấy phát triển kinh tế làm trọng tâm: các quốc gia điều chỉnh chiến lược, tập trung phát triển kinh tế để xây dựng sức mạnh thực sự của mỗi nước.
- Xu thế toàn cầu hóa: diễn ra ngày càng mạnh mẽ, tác động sâu rộng đến mọi quốc gia, dân tộc; vừa tạo thời cơ, vừa đặt ra nhiều thách thức.

b) Vì sao xu thế đa cực trở thành xu hướng chính trong quan hệ quốc tế sau Chiến tranh lạnh?

Xu thế đa cực trở thành xu hướng chính vì những lí do sau:

- Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ cùng với sự tan rã của Liên Xô (1991), chấm dứt vai trò chi phối của hai siêu cường. Mỹ tuy vươn lên là siêu cường duy nhất nhưng không đủ sức áp đặt, thiết lập một trật tự thế giới đơn cực do chính Mỹ chi phối.
- Nhiều quốc gia, khu vực vươn lên mạnh mẽ, trở thành những trung tâm quyền lực và cạnh tranh với Mỹ, như: Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU), Ấn Độ… Các nước này ngày càng có vai trò lớn trong quan hệ quốc tế.
- Các quốc gia đều điều chỉnh chính sách theo hướng tăng cường sức mạnh tổng hợp (nhất là kinh tế), tham gia giải quyết các vấn đề chung, nên quyền lực được phân tán ra nhiều trung tâm chứ không tập trung vào một cực duy nhất.

→ Do đó, trật tự thế giới chuyển dịch theo hướng đa cực và xu thế này trở thành xu hướng chính trong quan hệ quốc tế sau Chiến tranh lạnh.

c) Chia sẻ những điều em biết về trật tự thế giới sau Chiến tranh lạnh

- Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ, thế giới bước vào thời kì quá độ hình thành trật tự thế giới đa cực – một tiến trình lâu dài, chưa định hình hoàn toàn.
- Trong trật tự mới, bên cạnh vai trò của siêu cường Mỹ, nhiều trung tâm quyền lực cùng tồn tại và cạnh tranh: Trung Quốc, Nga, EU, Nhật Bản, Ấn Độ… Các nước vừa hợp tác, vừa đấu tranh với nhau.
- Xu thế chung là hòa bình, hợp tác và phát triển; các quốc gia lấy phát triển kinh tế làm trọng tâm và đẩy mạnh hội nhập, toàn cầu hóa.
- Tuy nhiên, thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn: xung đột khu vực, sắc tộc, tôn giáo, khủng bố, tranh chấp lãnh thổ, biển đảo… đặt ra nhiều thách thức đối với hòa bình và an ninh quốc tế.