Giải Mở đầu trang 74 SGK Lịch sử 12
Đề bài
Hình trên là một số du học sinh tham gia phong trào Đông du – một phong trào yêu nước tiêu biểu vào đầu thế kỉ XX với mục đích đưa thanh niên Việt Nam sang Nhật Bản học tập, chuẩn bị lực lượng, chờ thời cơ giành lại độc lập cho nước nhà. Đây là một trong những hoạt động đối ngoại tiêu biểu của các nhân sĩ yêu nước từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945. Những hoạt động đối ngoại của Việt Nam giai đoạn này đã diễn ra như thế nào? Hãy chia sẻ hiểu biết của em.
Mô tả hình bằng lời
Hình 1. Một số du học sinh Việt Nam trong phong trào Đông du đầu thế kỉ XX. Ảnh đen trắng chụp một nhóm khoảng mười mấy thanh niên nam đứng và ngồi xếp thành hai hàng, mặc trang phục đầu thế kỉ XX (áo dài, âu phục, một người đội mũ cối).
Gợi ý trả lời
Đây là câu hỏi Mở đầu nhằm khơi gợi hiểu biết, không yêu cầu một đáp số tính toán. Có thể chia sẻ những hiểu biết ban đầu theo các ý sau:
a) Bối cảnh và chủ thể của hoạt động đối ngoại
Từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước ta mất độc lập, đặt dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Trong bối cảnh đó, hoạt động đối ngoại chưa phải là hoạt động của một nhà nước độc lập mà chủ yếu do các nhân sĩ, trí thức yêu nước và sau này là lãnh tụ, tổ chức cách mạng tiến hành, nhằm tìm kiếm sự giúp đỡ, đồng tình và chuẩn bị lực lượng để giành lại độc lập dân tộc.
b) Hoạt động đối ngoại của các nhân sĩ yêu nước đầu thế kỉ XX
- Phan Bội Châu chủ trương dựa vào Nhật Bản, lập Hội Duy tân và phát động phong trào Đông du (1905 – 1908), đưa thanh niên Việt Nam sang Nhật học tập để chuẩn bị lực lượng chờ thời cơ. Về sau Phan Bội Châu còn hướng tới liên hệ với lực lượng cách mạng Trung Quốc (thành lập Việt Nam Quang phục hội).
- Phan Châu Trinh sang Pháp, dựa vào tư tưởng dân chủ tư sản phương Tây, đấu tranh đòi cải cách, chấn hưng dân trí, dân quyền cho nhân dân Việt Nam.
c) Hoạt động đối ngoại theo khuynh hướng vô sản gắn với Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh
- Nguyễn Ái Quốc ra đi tìm đường cứu nước, hoạt động ở Pháp, Liên Xô, Trung Quốc…; gửi Bản yêu sách của nhân dân An Nam đến Hội nghị Véc-xai (1919), tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp (1920), gắn cách mạng Việt Nam với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, với các dân tộc thuộc địa.
- Trong những năm 1941 – 1945, Mặt trận Việt Minh và lãnh tụ Hồ Chí Minh tranh thủ sự ủng hộ của lực lượng Đồng minh chống phát xít, đặt cơ sở cho hoạt động đối ngoại của cách mạng trước khi giành chính quyền.
d) Nhận xét chung
Hoạt động đối ngoại giai đoạn này diễn ra đa dạng về đối tượng (Nhật Bản, Pháp, Trung Quốc, Liên Xô, Đồng minh) và khuynh hướng (dân chủ tư sản rồi vô sản), đều nhằm mục tiêu chung là tranh thủ ngoại lực, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc, tiến tới thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.