Giải Câu hỏi trang 44 SGK Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

1. Diễn biến chính của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp giai đoạn 1953 – 1954

a) Bối cảnh và âm mưu của Pháp – Mĩ (Kế hoạch Nava):

- Sau 8 năm tiến hành chiến tranh xâm lược, thực dân Pháp ngày càng sa lầy và thất bại, phải dựa nhiều hơn vào viện trợ của Mĩ.
- Tháng 5-1953, với sự thỏa thuận của Mĩ, Pháp cử tướng Nava sang làm Tổng chỉ huy quân đội viễn chinh ở Đông Dương và đề ra Kế hoạch Nava, hi vọng trong 18 tháng sẽ giành lấy một thắng lợi quân sự quyết định để "kết thúc chiến tranh trong danh dự".
- Kế hoạch Nava chia làm hai bước: bước một (thu – đông 1953 và xuân 1954) giữ thế phòng ngự chiến lược ở miền Bắc, tiến công chiến lược ở miền Trung và miền Nam; bước hai (từ thu – đông 1954) chuyển lực lượng ra chiến trường miền Bắc, giành thắng lợi quân sự quyết định.

b) Chủ trương của ta – Cuộc Tiến công chiến lược Đông – Xuân 1953 – 1954:

- Cuối tháng 9-1953, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp, đề ra phương hướng chiến lược: tập trung lực lượng mở những cuộc tiến công vào những hướng quan trọng về chiến lược mà địch tương đối yếu, nhằm tiêu diệt sinh lực địch, giải phóng đất đai, buộc địch phải bị động phân tán lực lượng đối phó.
- Ta mở hàng loạt chiến dịch, tiến công địch ở nhiều hướng: Lai Châu, Trung Lào, Thượng Lào, Hạ Lào, Đông Bắc Campuchia, Tây Nguyên…
- Kết quả: Kế hoạch Nava bước đầu bị phá sản. Khối cơ động chiến lược của Pháp bị xé lẻ và phân tán ra 5 nơi: Đồng bằng Bắc Bộ, Điện Biên Phủ, Xênô, Luông Phabang – Mường Sài, Plâyku.

c) Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954):

- Thấy Điện Biên Phủ có vị trí chiến lược then chốt, Nava quyết định xây dựng nơi đây thành một tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương, gồm 49 cứ điểm, chia thành 3 phân khu, trở thành trung tâm của Kế hoạch Nava.
- Đầu tháng 12-1953, Bộ Chính trị quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ nhằm tiêu diệt lực lượng địch, giải phóng Tây Bắc, tạo điều kiện giải phóng Bắc Lào.
- Chiến dịch diễn ra trong 56 ngày đêm, chia làm 3 đợt:
+ Đợt 1 (13 → 17-3-1954): ta tiến công tiêu diệt cụm cứ điểm Him Lam và toàn bộ phân khu Bắc.
+ Đợt 2 (30-3 → 26-4-1954): ta tiến công các cứ điểm phía đông phân khu Trung tâm, chiến đấu ác liệt, giành giật từng vị trí (nhất là đồi A1, C1).
+ Đợt 3 (1-5 → 7-5-1954): ta đồng loạt tiến công phân khu Trung tâm và phân khu Nam. Chiều 7-5-1954, tướng Đờ Cát-xtơ-ri cùng toàn bộ Ban tham mưu địch bị bắt sống, chiến dịch toàn thắng.

2. Ý nghĩa của chiến thắng Điện Biên Phủ

a) Điện Biên Phủ là thắng lợi quân sự lớn nhất của quân dân ta trong toàn bộ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954), đã đập tan hoàn toàn Kế hoạch Nava – nỗ lực cao nhất của Pháp – Mĩ.

b) Chiến thắng đã giáng đòn quyết định vào ý chí xâm lược của thực dân Pháp, làm xoay chuyển cục diện chiến tranh ở Đông Dương, tạo cơ sở thực lực về quân sự cho cuộc đấu tranh ngoại giao.

c) Chiến thắng trực tiếp đưa đến việc kí kết Hiệp định Giơnevơ (21-7-1954) về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương, buộc Pháp phải công nhận các quyền dân tộc cơ bản của ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia.

d) Đối với thế giới, chiến thắng Điện Biên Phủ đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, châu Phi và khu vực Mĩ Latinh; được ghi vào lịch sử dân tộc như một Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa của thế kỉ XX.