Giải Câu hỏi trang 41 SGK Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

Diễn biến chính của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp giai đoạn 1946 – 1950

a) Kháng chiến toàn quốc bùng nổ và cuộc chiến đấu ở các đô thị (cuối năm 1946 – đầu năm 1947)

- Sau khi kí Hiệp định Sơ bộ (6/3/1946) và Tạm ước (14/9/1946), thực dân Pháp vẫn bội ước, đẩy mạnh hành động xâm lược: khiêu khích, tiến công ở Hải Phòng, Lạng Sơn, gây hấn ở Hà Nội và gửi tối hậu thư đòi tước vũ khí của tự vệ, đòi kiểm soát an ninh ở Thủ đô.
- Trước nguy cơ đó, ngày 18 và 19/12/1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp, quyết định phát động toàn quốc kháng chiến. Tối 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, kêu gọi toàn dân đứng lên chiến đấu với quyết tâm "thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ".
- Hưởng ứng lời kêu gọi, quân dân ta ở các đô thị phía bắc vĩ tuyến 16 (Hà Nội, Nam Định, Huế, Đà Nẵng…) đồng loạt nổ súng. Tại Hà Nội, cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt (tiêu biểu là Trung đoàn Thủ đô), giam chân và tiêu hao sinh lực địch, tạo điều kiện cho cả nước chuyển vào kháng chiến lâu dài.

b) Chiến dịch Việt Bắc thu – đông năm 1947

- Thực hiện âm mưu "đánh nhanh thắng nhanh", tháng 10/1947 Pháp huy động lớn lực lượng mở cuộc tiến công lên Việt Bắc nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến và bộ đội chủ lực của ta.
- Quân dân ta chủ động bao vây, tiến công địch ở nhiều nơi, lập nhiều chiến thắng trên cả hai gọng kìm (đường số 4 và sông Lô). Sau hơn hai tháng, ta buộc Pháp phải rút khỏi Việt Bắc.
- Ý nghĩa: làm phá sản hoàn toàn chiến lược "đánh nhanh thắng nhanh", buộc Pháp phải chuyển sang đánh lâu dài; bảo vệ an toàn cơ quan đầu não và bộ đội chủ lực của ta.

c) Chiến dịch Biên giới thu – đông năm 1950

- Từ năm 1950, tình hình trong nước và thế giới có nhiều chuyển biến có lợi cho ta (các nước xã hội chủ nghĩa công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với Việt Nam). Ta chủ động mở chiến dịch Biên giới nhằm tiêu diệt sinh lực địch, khai thông biên giới Việt – Trung và mở rộng, củng cố căn cứ địa Việt Bắc.
- Quân ta tiến công cứ điểm Đông Khê, sau đó đánh quân tiếp viện, buộc Pháp phải rút khỏi tuyến phòng thủ trên Đường số 4. Chiến dịch giành thắng lợi lớn.
- Ý nghĩa: khai thông biên giới, nối liền căn cứ địa với các nước xã hội chủ nghĩa; quân ta giành được thế chủ động chiến lược trên chiến trường chính (Bắc Bộ), đẩy quân Pháp vào thế bị động, phòng ngự.

Khái quát: Từ cuộc chiến đấu ở các đô thị (1946 – 1947) nhằm giam chân địch, qua chiến thắng Việt Bắc (1947) làm thất bại chiến lược "đánh nhanh thắng nhanh", đến chiến thắng Biên giới (1950) giành quyền chủ động trên chiến trường chính, cuộc kháng chiến toàn quốc giai đoạn 1946 – 1950 phát triển từ thế bị động, phòng ngự sang thế chủ động tiến công.