Giải Luyện tập 2 trang 135 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 12
Đề bài
Em hãy cho biết các hành vi dưới đây vi phạm nguyên tắc cơ bản nào của WTO. Vì sao?
a. Nước Q (thành viên của WTO) đã bảo hộ quyền phát minh, sáng chế bào chế vắc-xin ngừa dịch bệnh của một công ty nước T (thành viên của WTO) nhưng lại từ chối bảo hộ quyền phát minh, sáng chế bào chế vắc-xin ngừa dịch bệnh của một công ty nước P khi có yêu cầu vì lí do nước P không phải là thành viên của WTO.
b. Nước A (thành viên của WTO) với chủ trương "dùng hàng nội địa là yêu nước" đã quy định các tổ chức, cá nhân của nước mình chỉ được mua xe ôtô do nước A sản xuất, không được mua xe ôtô cùng loại do các nước thành viên khác của WTO sản xuất.
c. Nước N (thành viên của WTO) đã đàm phán với nước M (không phải thành viên của WTO) và đồng ý cắt giảm thuế quan đối với mặt hàng tôm đông lạnh xuống 8%, nhưng không đồng ý mức cắt giảm thuế quan 8% với các nước thành viên khác của WTO với lí do đây là hiệp định song phương giữa nước N và nước M.
d. Nước thành viên X đã đánh thuế nhập khẩu ở mức cao nhất có thể theo biểu thuế cam kết với WTO đối với rượu vang nhập khẩu từ các nước thành viên khác của WTO để hạn chế lượng rượu vang nhập khẩu vào nước X.
Gợi ý trả lời
Nhắc lại các nguyên tắc cơ bản của WTO (SGK GDKT&PL 12 – Bài 16):
- Nguyên tắc thương mại không phân biệt đối xử, gồm:
- *Đối xử tối huệ quốc (MFN):* một ưu đãi thương mại mà một thành viên dành cho một nước bất kì thì phải dành ưu đãi đó cho tất cả các thành viên khác của WTO.
- *Đối xử quốc gia (NT):* hàng hoá, dịch vụ, quyền sở hữu trí tuệ... của các thành viên khác khi đã vào thị trường trong nước phải được đối xử không kém ưu đãi hơn so với hàng hoá, dịch vụ trong nước.
- Nguyên tắc mở cửa thị trường (cắt giảm, ràng buộc thuế quan trong mức cam kết).
- Nguyên tắc cạnh tranh công bằng; nguyên tắc minh bạch; nguyên tắc ưu đãi cho các nước đang và kém phát triển.
Lưu ý chung: các nguyên tắc này chỉ ràng buộc trong quan hệ giữa các thành viên WTO.
---
a. Nước Q bảo hộ quyền sáng chế của công ty nước T (thành viên WTO) nhưng từ chối bảo hộ cho công ty nước P vì P không phải là thành viên WTO.
→ Không vi phạm nguyên tắc nào của WTO. Vì nước P không phải là thành viên, nước Q không có nghĩa vụ phải dành cho P sự đối xử/ưu đãi theo các nguyên tắc của WTO. Nguyên tắc đối xử tối huệ quốc và các nguyên tắc khác chỉ áp dụng giữa các nước thành viên với nhau, nên việc Q đối xử khác với một nước ngoài WTO là hợp lệ.
b. Nước A chủ trương "dùng hàng nội địa là yêu nước", chỉ cho mua ôtô do A sản xuất, không cho mua ôtô cùng loại của các thành viên khác.
→ Vi phạm nguyên tắc không phân biệt đối xử – cụ thể là đối xử quốc gia (NT). Vì nước A đã đối xử với ôtô nhập khẩu từ các thành viên khác kém ưu đãi hơn so với ôtô sản xuất trong nước (cấm người dân, tổ chức mua xe ngoại cùng loại). Đây là sự phân biệt đối xử giữa hàng nội và hàng của thành viên khác, trái với yêu cầu đối xử bình đẳng giữa hàng nhập khẩu và hàng nội địa.
c. Nước N thoả thuận cắt giảm thuế tôm đông lạnh xuống 8% cho nước M (không phải thành viên), nhưng không cho các thành viên khác hưởng mức 8% vì cho rằng đó là hiệp định song phương.
→ Vi phạm nguyên tắc không phân biệt đối xử – cụ thể là đối xử tối huệ quốc (MFN). Vì khi nước N đã dành cho một nước (kể cả M – nước ngoài WTO) mức ưu đãi thuế quan 8%, thì theo MFN, N phải ngay lập tức và vô điều kiện dành mức ưu đãi 8% đó cho tất cả các thành viên khác của WTO. Lấy lí do "hiệp định song phương" để từ chối mở rộng ưu đãi cho các thành viên khác là trái với nguyên tắc tối huệ quốc.
d. Nước X đánh thuế nhập khẩu rượu vang ở mức cao nhất có thể theo biểu thuế đã cam kết với WTO để hạn chế nhập khẩu.
→ Không vi phạm nguyên tắc nào của WTO. Vì nước X áp thuế trong giới hạn mức trần đã cam kết với WTO (không vượt mức cam kết), và mức thuế này áp dụng chung cho rượu vang nhập từ các thành viên khác (không phân biệt đối xử giữa các thành viên). Việc dùng công cụ thuế quan trong khuôn khổ cam kết để điều tiết nhập khẩu là quyền hợp pháp của thành viên.
---
Kết luận: chỉ có ý b và c vi phạm nguyên tắc của WTO; ý a và d không vi phạm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.