Giải Bài 4 trang 124 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 12
Đề bài
Trong số các tàu cá vi phạm pháp luật ở nước ta thời gian qua có tàu vi phạm vì không có giấy phép khai thác nên bị xử phạt vi phạm hành chính, có tàu vi phạm vùng biển nước ngoài bị lực lượng chức năng của nước ngoài bắt giữ.
Em hãy cho biết:
1/ Trong số các tàu nêu trên, loại tàu nào vi phạm pháp luật Việt Nam và loại tàu nào vi phạm pháp luật quốc tế. Vì sao?
2/ Trong trường hợp trên, tại sao lực lượng chức năng của nước ngoài có thể bắt giữ tàu cá và ngư dân Việt Nam. Hành vi đó có bị coi là vi phạm pháp luật quốc tế không? Vì sao?
Gợi ý trả lời
1/ Phân loại tàu vi phạm pháp luật Việt Nam và tàu vi phạm pháp luật quốc tế
a) Tàu không có giấy phép khai thác → vi phạm pháp luật Việt Nam.
Loại tàu này hoạt động, khai thác thủy sản ngay trong vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam, nhưng không tuân thủ quy định của pháp luật Việt Nam về khai thác thủy sản (không có giấy phép khai thác). Vì vậy đây là hành vi vi phạm pháp luật trong nước (vi phạm pháp luật Việt Nam) và bị cơ quan chức năng của Việt Nam xử phạt vi phạm hành chính theo pháp luật Việt Nam.
b) Tàu vi phạm vùng biển nước ngoài → vi phạm pháp luật quốc tế (và pháp luật của nước sở tại).
Loại tàu này đã đi vào vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của một quốc gia khác để đánh bắt. Hành vi này xâm phạm chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia trên biển của nước ngoài — tức là xâm phạm các nguyên tắc của công pháp quốc tế về lãnh thổ và biên giới quốc gia (tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia khác). Do đó tàu này vừa vi phạm pháp luật của nước sở tại, vừa vi phạm pháp luật quốc tế.
2/ Vì sao lực lượng chức năng nước ngoài có thể bắt giữ tàu cá và ngư dân Việt Nam; hành vi đó có vi phạm pháp luật quốc tế không?
a) Vì sao nước ngoài có thể bắt giữ:
Theo công pháp quốc tế, mỗi quốc gia có chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán đối với vùng lãnh thổ (bao gồm lãnh hải, vùng biển) của mình. Trong phạm vi lãnh thổ đó, quốc gia có quyền ban hành và bảo đảm thực thi pháp luật, có quyền xử lý mọi hành vi vi phạm. Khi tàu cá và ngư dân Việt Nam đi vào vùng biển của nước ngoài đánh bắt trái phép — tức vi phạm pháp luật nước đó và xâm phạm chủ quyền của họ — thì lực lượng chức năng của nước ngoài có quyền bắt giữ, xử lý theo pháp luật của họ.
b) Hành vi bắt giữ đó có bị coi là vi phạm pháp luật quốc tế không:
Không. Việc lực lượng chức năng nước ngoài bắt giữ, xử lý tàu cá vi phạm là việc quốc gia thực hiện chủ quyền và quyền tài phán của mình trên lãnh thổ của họ, nên về nguyên tắc không bị coi là vi phạm pháp luật quốc tế — với điều kiện họ xử lý đúng quy định của pháp luật nước mình và phù hợp với các nguyên tắc của công pháp quốc tế (đối xử nhân đạo với người bị bắt giữ, bảo đảm các quyền cơ bản của con người…). Nếu trong quá trình bắt giữ, xử lý mà có hành vi trái với những nguyên tắc đó (ngược đãi, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm ngư dân…) thì phần hành vi vượt quá đó mới bị coi là vi phạm pháp luật quốc tế.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.