Giải Câu hỏi trang 113 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 12
Đề bài
1/ Em hãy nêu các quy định của công pháp quốc tế về dân cư và lấy ví dụ minh hoạ.
Gợi ý trả lời
1/ Các quy định của công pháp quốc tế về dân cư và ví dụ minh hoạ
Khái niệm dân cư: Dân cư là tổng hợp những người sinh sống, cư trú trên lãnh thổ của một quốc gia nhất định và chịu sự điều chỉnh của pháp luật quốc gia đó. Dân cư của một quốc gia bao gồm: công dân của quốc gia đó (bộ phận chủ yếu), người nước ngoài, người không quốc tịch và người có nhiều quốc tịch.
Theo công pháp quốc tế, các vấn đề về dân cư về cơ bản thuộc thẩm quyền của mỗi quốc gia và do pháp luật quốc gia điều chỉnh; đồng thời các quốc gia phải tôn trọng những nguyên tắc, quy định chung của công pháp quốc tế. Cụ thể:
a) Về quốc tịch: Mỗi quốc gia có quyền tự quy định các điều kiện, trình tự, thủ tục để một người có quốc tịch, thôi quốc tịch, bị tước quốc tịch của nước mình. Công pháp quốc tế khuyến khích các quốc gia hợp tác nhằm hạn chế tình trạng không quốc tịch và tình trạng nhiều quốc tịch, đồng thời bảo hộ công dân nước mình đang ở nước ngoài.
- *Ví dụ:* Nhà nước Việt Nam ban hành Luật Quốc tịch Việt Nam quy định điều kiện để nhập, thôi, trở lại quốc tịch Việt Nam; khi công dân Việt Nam ở nước ngoài gặp khó khăn, cơ quan đại diện Việt Nam (đại sứ quán, lãnh sự quán) thực hiện việc bảo hộ công dân.
b) Về chế độ pháp lí dành cho người nước ngoài: Người nước ngoài cư trú, làm ăn, sinh sống trên lãnh thổ nước sở tại phải tuân thủ pháp luật của nước sở tại, đồng thời được nước sở tại bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp. Các quốc gia thường áp dụng các chế độ pháp lí như: chế độ đãi ngộ như công dân (đãi ngộ quốc gia), chế độ đãi ngộ tối huệ quốc và chế độ đãi ngộ đặc biệt.
- *Ví dụ:* Người nước ngoài sinh sống tại Việt Nam được Nhà nước Việt Nam bảo hộ tính mạng, tài sản, được học tập, lao động theo quy định của pháp luật Việt Nam nhưng không được tham gia bầu cử, ứng cử đại biểu Quốc hội. Các viên chức ngoại giao được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao (đãi ngộ đặc biệt).
c) Về cư trú chính trị (quyền cư trú): Quốc gia có quyền cho phép người nước ngoài đang bị truy đuổi tại quốc gia khác vì lí do hoạt động chính trị, khoa học, tôn giáo… được nhập cảnh và cư trú trên lãnh thổ nước mình. Tuy nhiên, công pháp quốc tế không cho phép trao quyền cư trú chính trị cho những kẻ phạm tội ác quốc tế, tội phạm chiến tranh, tội diệt chủng.
- *Ví dụ:* Một nhà hoạt động xã hội bị truy đuổi ở quốc gia này có thể được một quốc gia khác cho phép cư trú chính trị, nhưng một kẻ phạm tội ác chiến tranh thì không được hưởng quyền này.
Kết luận: Công pháp quốc tế về dân cư ghi nhận các vấn đề về dân cư chủ yếu thuộc thẩm quyền của mỗi quốc gia (quốc tịch, chế độ pháp lí dành cho người nước ngoài, quyền cư trú chính trị), đồng thời đề ra những nguyên tắc chung buộc các quốc gia tôn trọng và hợp tác với nhau.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.