Sách giáo khoa Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Giải Câu hỏi trang 26 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Bài 5. Thị trường và cơ chế thị trường (Giá cả thị trường và chức năng của giá cả thị trường)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Sữa là sản phẩm được người tiêu dùng ở mọi lứa tuổi sử dụng, trong đó đặc biệt quan trọng đối với trẻ em dưới 6 tuổi. Tuy nhiên, giá cả thị trường mặt hàng này cũng có những biến động tác động đến đời sống xã hội.

Có thời điểm, sữa bột loại tốt dành cho trẻ sơ sinh có giá thị trường tăng nhanh, mang lại lợi nhuận cao hơn cho người bán khiến các nhà cung ứng nhanh chóng tìm biện pháp tăng thêm sản phẩm này ra thị trường. Người tiêu dùng có xu hướng giảm bớt nhu cầu, chuyển sang dùng sản phẩm khác phù hợp hơn.

Nhận thấy sữa là mặt hàng thiết yếu, đảm bảo sức khoẻ cho mọi người, nhất là đối với trẻ em, không thể để giá cả mặt hàng này biến động làm ảnh hưởng đến đời sống xã hội, Nhà nước đã thực hiện một số biện pháp để bình ổn giá mặt hàng sữa trên thị trường như: quy định áp trần giá sữa, yêu cầu các doanh nghiệp sản xuất, phân phối, các cửa hàng đại lí bán lẻ sữa phải đăng kí với cơ quan quản lí giá ở địa phương, công khai mức giá bán.

1/ Ở thông tin trên, giá cả thị trường đã thể hiện chức năng thông tin và chức năng phân bổ nguồn lực như thế nào?

2/ Nhà nước đã sử dụng giá cả thị trường để quản lí, thực hiện mục tiêu ổn định, cân đối nền kinh tế như thế nào? Tại sao giá cả thị trường là một công cụ để Nhà nước quản lí, thực hiện mục tiêu ổn định, cân đối nền kinh tế?

Gợi ý trả lời

Phân tích đề: Thông tin nói về thị trường sữa — một mặt hàng thiết yếu. Khi giá sữa biến động, cả người bán, người tiêu dùng và Nhà nước đều có phản ứng. Ta vận dụng ba chức năng của giá cả thị trường (thông tin; phân bổ nguồn lực; là công cụ để Nhà nước quản lí, điều tiết nền kinh tế) đã học ở Bài 5 để trả lời.

1/ Chức năng thông tin và chức năng phân bổ nguồn lực được thể hiện qua thông tin trên:

a) Chức năng thông tin: Giá cả sữa bột loại tốt dành cho trẻ sơ sinh *tăng nhanh* đã phát đi tín hiệu (thông tin) đến các chủ thể kinh tế về tình hình cung — cầu trên thị trường:

- Đối với người sản xuất, cung ứng: giá tăng báo hiệu mặt hàng này đang khan hiếm, cầu lớn hơn cung và việc kinh doanh sẽ *mang lại lợi nhuận cao hơn*.
- Đối với người tiêu dùng: giá tăng cao báo hiệu nên cân nhắc lại việc mua sắm, tiêu dùng.

b) Chức năng phân bổ nguồn lực (điều tiết sản xuất và tiêu dùng): Dựa trên thông tin mà giá cả cung cấp, các chủ thể đã *điều chỉnh* hoạt động của mình, nhờ đó nguồn lực được phân bổ, dịch chuyển giữa các ngành, các mặt hàng:

- Người sản xuất, cung ứng: vì giá cao, lợi nhuận lớn nên *nhanh chóng tìm biện pháp tăng thêm sản phẩm sữa bột ra thị trường* → nguồn lực (vốn, lao động, nguyên liệu) được dồn vào, mở rộng sản xuất mặt hàng đang có lợi.
- Người tiêu dùng: vì giá cao nên *giảm bớt nhu cầu, chuyển sang dùng sản phẩm khác phù hợp hơn* → điều tiết, thay đổi cơ cấu tiêu dùng cho hợp lí.

→ Như vậy, giá cả đã tự phát điều tiết quy mô sản xuất và nhu cầu tiêu dùng, góp phần làm cho cung — cầu mặt hàng sữa cân đối trở lại.

2/ Nhà nước đã sử dụng giá cả thị trường để quản lí, thực hiện mục tiêu ổn định, cân đối nền kinh tế:

a) Các biện pháp Nhà nước đã sử dụng: Nhận thấy sữa là mặt hàng thiết yếu, bảo đảm sức khoẻ cho mọi người, nhất là trẻ em, không thể để giá biến động gây ảnh hưởng xấu đến đời sống xã hội, Nhà nước đã căn cứ vào diễn biến giá cả thị trường để đưa ra các biện pháp bình ổn giá:

- Quy định áp giá trần đối với mặt hàng sữa (giá bán không được vượt quá mức trần).
- Yêu cầu các doanh nghiệp sản xuất, phân phối, các cửa hàng đại lí bán lẻ sữa phải đăng kí giá với cơ quan quản lí giá ở địa phương và công khai mức giá bán.

→ Qua đó Nhà nước kiểm soát, ngăn giá sữa tăng quá cao, giữ cho giá cả ổn định, bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng và góp phần ổn định đời sống xã hội, cân đối nền kinh tế.

b) Tại sao giá cả thị trường là một công cụ để Nhà nước quản lí, thực hiện mục tiêu ổn định, cân đối nền kinh tế?

- Giá cả thị trường phản ánh trung thực tình hình cung — cầu, quan hệ sản xuất — tiêu dùng, những biến động và mất cân đối của nền kinh tế. Vì vậy, thông qua sự biến động của giá cả, Nhà nước nắm bắt được thực trạng nền kinh tế để kịp thời ra quyết định quản lí.
- Dựa vào giá cả thị trường, Nhà nước có thể điều tiết, can thiệp bằng các công cụ, chính sách (bình ổn giá, áp giá trần/giá sàn, trợ giá, quản lí và công khai giá…) nhằm khắc phục những biến động bất lợi, giữ cho giá cả ổn định, bảo đảm cân đối cung — cầu và lợi ích của các chủ thể trong nền kinh tế.

→ Chính vì giá cả vừa cung cấp thông tin về nền kinh tế, vừa là căn cứ để Nhà nước tác động điều tiết, nên giá cả thị trường trở thành một công cụ quan trọng để Nhà nước quản lí, thực hiện mục tiêu ổn định và cân đối nền kinh tế.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.