Sách giáo khoa Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Giải Câu hỏi trang 25 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Bài 4. Cơ chế thị trường   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Giám đốc Công ty X chia sẻ: Ngoài những ưu điểm, cơ chế thị trường cũng tiềm ẩn những rủi ro đến từ những biến động bất ngờ, sản phẩm đang bán chạy bỗng không còn mấy người mua do tác động của cạnh tranh hay biến động của cung – cầu, khiến sụt giảm doanh thu, có khi dẫn đến phá sản. Mở rộng ra nền kinh tế cũng vậy, do chạy theo lợi nhuận, các doanh nghiệp đua nhau mở rộng sản xuất, trong khi nhu cầu tiêu dùng xã hội tăng không tương ứng dẫn tới mất cân đối cung – cầu, các doanh nghiệp không bán được hàng sẽ bị thua lỗ, thậm chí có thể bị phá sản. Nền kinh tế sẽ bị suy thoái, nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến khủng hoảng.

Trên thị trường, một số cơ sở kinh doanh dùng biện pháp cạnh tranh không lành mạnh, làm giả thương hiệu để lừa dối người tiêu dùng. Hành vi này khiến người tiêu dùng hiểu lầm, quay lưng lại với những doanh nghiệp có sản phẩm bị làm giả dẫn đến tình trạng ế ẩm, suy giảm doanh thu, có khi bị thua lỗ, doanh nghiệp phá sản. Hậu quả khó lường hơn là nguy cơ có thể gây ra thiệt hại về sức khoẻ, tính mạng người tiêu dùng.

Dưới tác động của cơ chế thị trường, những người có điều kiện sản xuất thuận lợi, trình độ cao, trang bị kĩ thuật tốt, thường giàu có nhanh chóng. Ngược lại, những người không có điều kiện thuận lợi, kinh doanh kém hoặc gặp rủi ro trong kinh doanh dễ bị thua lỗ, dẫn đến phá sản, trở thành người nghèo.

Em hãy đọc thông tin sau để trả lời câu hỏi:

1/ Hãy nêu những nhược điểm của cơ chế thị trường ở thông tin trên.

2/ Theo em, ngoài những nhược điểm trên, cơ chế thị trường còn có những nhược điểm nào khác?

Gợi ý trả lời

1/ Những nhược điểm của cơ chế thị trường được nêu trong thông tin trên:

a) Tiềm ẩn nhiều rủi ro, khủng hoảng, dẫn đến suy thoái kinh tế: Do chạy theo lợi nhuận, các doanh nghiệp đua nhau mở rộng sản xuất trong khi nhu cầu tiêu dùng xã hội tăng không tương ứng, dẫn đến mất cân đối cung – cầu. Doanh nghiệp không bán được hàng sẽ thua lỗ, thậm chí phá sản; nền kinh tế bị suy thoái, nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến khủng hoảng.

b) Nảy sinh những hành vi cạnh tranh không lành mạnh, vi phạm đạo đức và pháp luật: Một số cơ sở kinh doanh dùng biện pháp cạnh tranh không lành mạnh, làm giả thương hiệu để lừa dối người tiêu dùng. Hành vi này gây thiệt hại cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính (ế ẩm, suy giảm doanh thu, thua lỗ, phá sản) và nguy hại hơn là có thể gây thiệt hại đến sức khoẻ, tính mạng của người tiêu dùng.

c) Làm gia tăng sự phân hoá giàu – nghèo, bất bình đẳng trong xã hội: Những người có điều kiện sản xuất thuận lợi, trình độ cao, trang bị kĩ thuật tốt thường giàu lên nhanh chóng; ngược lại, những người không có điều kiện thuận lợi, kinh doanh kém hoặc gặp rủi ro dễ bị thua lỗ, phá sản, trở thành người nghèo.

2/ Ngoài những nhược điểm trên, cơ chế thị trường còn có những nhược điểm khác:

a) Gây ra tình trạng khai thác cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm, huỷ hoại môi trường: Vì mục tiêu lợi nhuận, nhiều chủ thể kinh tế khai thác bừa bãi, sử dụng lãng phí tài nguyên thiên nhiên và không quan tâm xử lí chất thải, gây ô nhiễm và mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững.

b) Vì lợi nhuận, các chủ thể kinh tế có thể không chú ý đến các lợi ích chung của xã hội: Những hàng hoá, dịch vụ công cộng (như quốc phòng, an ninh, phúc lợi xã hội…) ít sinh lời nên các chủ thể kinh tế thường không muốn đầu tư; cơ chế thị trường không tự giải quyết được những vấn đề này.

c) Tiềm ẩn các hành vi tiêu cực khác: như buôn gian bán lận, trốn thuế, làm hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, sản xuất và kinh doanh những mặt hàng bị cấm gây hại cho con người… làm rối loạn trật tự thị trường và suy thoái đạo đức xã hội.

→ Những nhược điểm này cho thấy cơ chế thị trường không phải là vạn năng, vì vậy cần có sự quản lí, điều tiết của Nhà nước để phát huy ưu điểm và khắc phục, hạn chế các khuyết tật của nó.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.