Giải Vận dụng 1 trang 22 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
Đề bài
Em hãy tìm hiểu, viết bài phân tích một trường hợp trong thực tiễn về chức năng của thị trường.
Gợi ý trả lời
Bài viết phân tích: Chức năng của thị trường qua trường hợp cây thanh long ở quê em
a) Giới thiệu trường hợp thực tiễn
Ở địa phương em, nhiều gia đình trồng thanh long để bán ra thị trường. Có năm thanh long được giá, thương lái tìm đến tận vườn thu mua; nhưng cũng có năm giá rớt thê thảm, nông dân phải đổ bỏ. Qua trường hợp này, em nhận thấy thị trường đã thể hiện rõ ba chức năng cơ bản đã học trong SGK.
b) Phân tích theo từng chức năng của thị trường
*Thứ nhất, chức năng thừa nhận giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa.* Thanh long của các hộ nông dân chỉ thực sự được "công nhận" khi đem ra thị trường và bán được. Những trái thanh long đẹp, ngọt, bảo đảm an toàn (có giá trị sử dụng tốt) thì được người mua chấp nhận và trả giá cao; ngược lại, trái kém chất lượng, dập nát thì khó bán hoặc phải bán rẻ. Như vậy, thị trường là nơi kiểm tra, thừa nhận công dụng và công sức lao động kết tinh trong sản phẩm.
*Thứ hai, chức năng thông tin.* Giá cả thanh long trên thị trường cung cấp thông tin cho cả người bán và người mua. Khi giá cao, điều đó báo hiệu nhu cầu lớn, hàng khan hiếm; khi giá thấp, báo hiệu cung đang vượt cầu. Nhờ theo dõi thông tin về giá cả, sản lượng, nhu cầu xuất khẩu…, người nông dân biết được nên trồng bao nhiêu, bán vào thời điểm nào cho có lợi.
*Thứ ba, chức năng điều tiết, kích thích hoặc hạn chế sản xuất và tiêu dùng.* Năm thanh long được giá, nhiều hộ đổ xô mở rộng diện tích trồng (thị trường kích thích sản xuất). Đến khi cung vượt cầu, giá rớt mạnh, nhiều người lại chặt bỏ, chuyển sang cây trồng khác (thị trường hạn chế sản xuất). Về phía tiêu dùng, khi giá rẻ người mua ăn nhiều hơn, khi giá đắt thì hạn chế mua. Như vậy, thông qua biến động giá cả, thị trường đã điều tiết, phân bổ lại nguồn lực giữa các ngành và điều chỉnh hành vi của cả người sản xuất lẫn người tiêu dùng.
c) Bài học rút ra
Trường hợp cây thanh long cho thấy thị trường vừa là "tấm gương" phản chiếu giá trị hàng hóa, vừa là kênh thông tin, vừa là "bàn tay" điều tiết sản xuất và tiêu dùng. Người sản xuất cần bám sát tín hiệu thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và tránh chạy theo phong trào để không rơi vào cảnh "được mùa mất giá".
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.