Giải Hoạt động trang 69 SGK Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

## Câu 1. Một số cách làm biến thiên số đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây

Số đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây dẫn phụ thuộc vào độ mạnh của từ trường (các đường sức từ mau hay thưa) và vào vị trí, hướng của cuộn dây so với các đường sức từ. Do đó, muốn làm số đường sức từ biến thiên ta có thể:

a) Di chuyển nam châm lại gần hoặc ra xa cuộn dây (hoặc di chuyển cuộn dây lại gần/ra xa nam châm). Khi khoảng cách thay đổi, từ trường tại chỗ đặt cuộn dây mạnh lên hay yếu đi nên số đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây tăng hoặc giảm.

b) Quay nam châm trước cuộn dây, hoặc quay cuộn dây trong từ trường. Khi hướng của cuộn dây so với các đường sức từ thay đổi thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây cũng thay đổi.

c) Dùng nam châm điện và thay đổi dòng điện chạy qua nó: đóng – ngắt mạch, hoặc tăng – giảm cường độ dòng điện (ví dụ bằng biến trở). Khi dòng điện qua nam châm điện thay đổi thì từ trường do nó sinh ra thay đổi, làm số đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây biến thiên.

## Câu 2. Một số phương án thí nghiệm làm xuất hiện dòng điện cảm ứng

Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây đó biến thiên. Nối hai đầu cuộn dây với một điện kế (hoặc bóng đèn LED) để nhận biết dòng điện, rồi thực hiện:

a) Phương án 1 – dùng nam châm vĩnh cửu: đưa một cực của nam châm thẳng vào trong lòng cuộn dây rồi rút ra (hoặc giữ nam châm cố định và dịch chuyển cuộn dây). Trong khi nam châm và cuộn dây chuyển động tương đối với nhau, số đường sức từ qua cuộn dây biến thiên nên kim điện kế lệch, chứng tỏ có dòng điện cảm ứng.

b) Phương án 2 – dùng nam châm điện, đóng – ngắt mạch: đặt nam châm điện gần (hoặc trong lòng) cuộn dây kín, rồi đóng và ngắt công tắc mạch của nam châm điện. Lúc đóng, ngắt, dòng điện trong nam châm điện thay đổi làm từ trường biến thiên, số đường sức từ qua cuộn dây biến thiên nên xuất hiện dòng điện cảm ứng.

c) Phương án 3 – thay đổi dòng điện bằng biến trở: mắc nam châm điện nối tiếp với biến trở, giữ nguyên vị trí rồi dịch chuyển con chạy. Cường độ dòng điện qua nam châm điện tăng hoặc giảm làm từ trường biến thiên, số đường sức từ qua cuộn dây biến thiên nên xuất hiện dòng điện cảm ứng.

d) Phương án 4 – cho cuộn dây hoặc nam châm quay: đặt cuộn dây trong từ trường rồi quay cuộn dây (hoặc quay nam châm). Số đường sức từ qua tiết diện cuộn dây biến thiên nên trong cuộn dây xuất hiện dòng điện cảm ứng.

Đáp số