Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Hoạt động trang 152 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 34. Khai thác đá vôi. Công nghiệp silicate   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tìm hiểu thông tin trên sách, báo, internet về ngành công nghiệp silicate ở Việt Nam, viết bài thuyết trình theo dàn ý sau:
1. Ngành công nghiệp silicate gồm những ngành sản xuất nào? Kể tên một số nơi sản xuất chính ở Việt Nam.
2. Vì sao ở công đoạn ép, thổi thuỷ tinh dẻo thành các đồ vật, phải làm nguội từ từ?

Lời giải

1. Các ngành sản xuất trong công nghiệp silicate và một số nơi sản xuất chính ở Việt Nam

Công nghiệp silicate là ngành sản xuất các vật liệu được chế biến chủ yếu từ những hợp chất của silicon (silicate), nguyên liệu chính là đất sét, cát (thạch anh) và đá vôi. Ngành này gồm ba lĩnh vực sản xuất chính:

a) Sản xuất đồ gốm, sứ (gạch, ngói, sành, sứ) — nguyên liệu chính là đất sét, cao lanh, thạch anh, feldspar.
- Một số nơi sản xuất chính: làng gốm Bát Tràng (Hà Nội), gốm sứ Hải Dương, gốm Biên Hoà (Đồng Nai), gốm sứ Bình Dương, gốm Thanh Hà (Quảng Nam)…

b) Sản xuất xi măng — nguyên liệu chính là đá vôi, đất sét và một ít cát, quặng sắt.
- Một số nơi sản xuất chính: nhà máy xi măng Hoàng Thạch (Hải Dương), Bỉm Sơn (Thanh Hoá), Bút Sơn (Hà Nam), Hà Tiên (Kiên Giang, TP. Hồ Chí Minh)…

c) Sản xuất thuỷ tinh — nguyên liệu chính là cát thạch anh (SiO₂), đá vôi (CaCO₃) và soda (Na₂CO₃).
- Một số nơi sản xuất chính: nhà máy thuỷ tinh Hải Phòng, thuỷ tinh Đáp Cầu (Bắc Ninh), công ty thuỷ tinh ở Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh…

2. Vì sao khi ép, thổi thuỷ tinh dẻo thành đồ vật phải làm nguội từ từ?

Khi gia công, thuỷ tinh được nung chảy thành khối dẻo rồi ép, thổi tạo hình. Nếu để nguội nhanh thì lớp bề mặt ngoài nguội và co lại trước, trong khi phần bên trong vẫn còn nóng; sự co lại không đều giữa các phần sinh ra ứng suất (nội lực) lớn trong khối thuỷ tinh. Vì thuỷ tinh cứng, giòn, không có nhiệt độ nóng chảy xác định, ứng suất này dễ làm sản phẩm rạn, nứt hoặc vỡ.

Do đó phải làm nguội từ từ để nhiệt độ các phần của vật giảm đều nhau, khối thuỷ tinh co lại đồng đều, không sinh ứng suất lớn, nhờ vậy đồ vật bền, không bị nứt vỡ.

Đáp số

Công nghiệp silicate gồm 3 ngành: sản xuất đồ gốm sứ (Bát Tràng, Hải Dương, Biên Hoà…), xi măng (Hoàng Thạch, Bỉm Sơn, Hà Tiên…) và thuỷ tinh (Hải Phòng, Đáp Cầu…)Làm nguội từ từ để các phần của vật co lại đều, không sinh ứng suất lớn, tránh thuỷ tinh (cứng, giòn) bị rạn nứt, vỡ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.