Giải Câu hỏi trang 146 SGK Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Dựa vào số liệu ở Bảng 33.1, vẽ biểu đồ thành phần phần trăm về khối lượng các nguyên tố dưới dạng hình tròn và dạng cột. Đọc biểu đồ và rút ra nhận xét về hàm lượng các nguyên tố trong vỏ Trái Đất.
Bảng 33.1. Hàm lượng của các nguyên tố hoá học chủ yếu trong vỏ Trái Đất:
| Nguyên tố | Thành phần (%) |
|---|---|
| O | 46,10 |
| Si | 28,20 |
| Al | 8,23 |
| Fe | 5,63 |
| Ca | 4,15 |
| Na | 2,36 |
| K | 2,09 |
| Mg | 2,33 |
Lời giải
a) Xử lí số liệu để vẽ biểu đồ
Trước hết kiểm tra tổng thành phần phần trăm của 8 nguyên tố trong Bảng 33.1:
Vậy 8 nguyên tố này chiếm khối lượng vỏ Trái Đất, phần còn lại (các nguyên tố khác) chiếm:
b) Vẽ biểu đồ hình tròn (biểu đồ quạt)
Mỗi ứng với một góc ở tâm là (vì ). Nhân mỗi phần trăm với để được số đo góc của mỗi hình quạt:
| Nguyên tố | Thành phần (%) | Góc ở tâm |
|---|---|---|
| O | 46,10 | |
| Si | 28,20 | |
| Al | 8,23 | |
| Fe | 5,63 | |
| Ca | 4,15 | |
| Na | 2,36 | |
| K | 2,09 | |
| Mg | 2,33 | |
| Các nguyên tố khác | 0,91 | |
Vẽ một hình tròn, chia thành các hình quạt có số đo góc như bảng trên, tô màu và ghi chú tên nguyên tố cùng phần trăm tương ứng cho mỗi quạt. Quạt lớn nhất là O (gần nửa hình tròn), tiếp đến Si (hơn một phần tư hình tròn).
c) Vẽ biểu đồ hình cột
- Trục nằm ngang: ghi tên các nguyên tố O, Si, Al, Fe, Ca, Na, K, Mg.
- Trục thẳng đứng: ghi thành phần phần trăm về khối lượng (%).
- Với mỗi nguyên tố, vẽ một cột có chiều cao bằng giá trị phần trăm trong bảng (O cao ; Si cao ; Al cao ; Fe cao ; Ca cao ; Na cao ; K cao ; Mg cao ).
Để dễ đọc, nên sắp các cột theo thứ tự giảm dần: O > Si > Al > Fe > Ca > Na > Mg > K.
d) Đọc biểu đồ và nhận xét
- Oxygen (O) là nguyên tố có hàm lượng lớn nhất, chiếm — gần một nửa khối lượng vỏ Trái Đất.
- Silicon (Si) đứng thứ hai, chiếm .
- Chỉ riêng hai nguyên tố O và Si đã chiếm , tức gần khối lượng vỏ Trái Đất.
- Các nguyên tố còn lại (Al, Fe, Ca, Na, K, Mg) mỗi nguyên tố chỉ chiếm một phần nhỏ (đều dưới ); 8 nguyên tố trong bảng cộng lại chiếm tới , nên tất cả các nguyên tố khác chỉ chiếm khoảng .
⇒ Hàm lượng các nguyên tố trong vỏ Trái Đất rất chênh lệch nhau: phần lớn khối lượng tập trung ở một số ít nguyên tố, trong đó oxygen và silicon là hai nguyên tố phổ biến nhất.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.