Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Thí nghiệm 2 trang 136 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 30. Tinh bột và cellulose   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thí nghiệm thuỷ phân tinh bột
Chuẩn bị: dung dịch hồ tinh bột, dung dịch HCl 2 M, dung dịch iodine; ống nghiệm, cốc thuỷ tinh chịu nhiệt 100 mL, đèn cồn hoặc bếp điện.
Tiến hành:
– Đổ 50 mL nước vào cốc thuỷ tinh và đun sôi nước bằng đèn cồn hoặc bếp điện.
– Lấy hai ống nghiệm, đánh số (1) và (2). Thêm khoảng 3 mL dung dịch hồ tinh bột vào mỗi ống nghiệm. Tiếp theo, thêm 1 mL dung dịch HCl 2 M vào ống nghiệm (1).
– Đặt cả hai ống nghiệm vào cốc nước sôi và đun trong khoảng 10 phút.
– Lấy hai ống nghiệm ra và để nguội.
Thực hiện các yêu cầu sau:
1. Nhỏ vài giọt dung dịch iodine vào ống nghiệm (1) và (2), nêu hiện tượng xảy ra.
2. Trong thí nghiệm trên, ở ống nghiệm nào đã có phản ứng hoá học xảy ra?

Lời giải

1. Hiện tượng khi nhỏ dung dịch iodine vào hai ống nghiệm

a) Ống nghiệm (1) (có thêm HCl): dung dịch không chuyển sang màu xanh tím (dung dịch chỉ có màu của iodine).

Giải thích: Khi đun nóng có mặt dung dịch HCl 2 M làm xúc tác, tinh bột đã bị thuỷ phân thành glucose nên trong ống nghiệm gần như không còn tinh bột. Vì vậy iodine không tạo được hợp chất màu xanh tím đặc trưng với tinh bột.

b) Ống nghiệm (2) (không có HCl): dung dịch chuyển sang màu xanh tím.

Giải thích: Ống (2) không có acid làm xúc tác nên tinh bột không bị thuỷ phân (vẫn còn tinh bột). Tinh bột tác dụng với iodine tạo hợp chất có màu xanh tím đặc trưng.

2. Ống nghiệm đã có phản ứng hoá học xảy ra

Ở ống nghiệm (1) đã có phản ứng hoá học xảy ra, đó là phản ứng thuỷ phân tinh bột (xúc tác HCl, đun nóng) tạo thành glucose:

(C6H10O5)n+nH2O→ H+, t∘ nC6H12O6(C_6H_{10}O_5)_n + nH_2O \xrightarrow{\ H^+,\ t^\circ\ } nC_6H_{12}O_6

(ống nghiệm (2) không có acid xúc tác nên tinh bột không bị thuỷ phân, không có phản ứng hoá học).

Đáp số

Ống (1): không xuất hiện màu xanh tím; Ống (2): xuất hiện màu xanh tímỐng nghiệm (1) đã xảy ra phản ứng hoá học (thuỷ phân tinh bột)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.