Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Thí nghiệm trang 124 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 27. Acetic acid   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thí nghiệm: Tìm hiểu tính chất hoá học của acetic acid
Chuẩn bị: dung dịch acetic acid 10%, dung dịch NaOH 10%, Mg, CuO, đá vôi đập nhỏ, ống nghiệm, giấy quỳ tím (hoặc giấy chỉ thị pH), phenolphthalein, đèn cồn, ống hút nhỏ giọt.
Tiến hành:
1. Phản ứng với chất chỉ thị:
Lấy một mẩu giấy quỳ, nhỏ vài giọt dung dịch acetic acid lên mẩu giấy quỳ.
2. Phản ứng với kim loại:
Cho khoảng 2 mL dung dịch acetic acid 10% vào ống nghiệm, thêm tiếp một mảnh Mg vào ống nghiệm.
3. Phản ứng với oxide kim loại:
– Cho vào ống nghiệm một ít bột CuO (khoảng 1/3 thìa thuỷ tinh), sau đó nhỏ khoảng 2 mL dung dịch acetic acid vào ống nghiệm.
– Đun nhẹ ống nghiệm trên ngọn lửa đèn cồn.
4. Phản ứng với base:
– Cho vào ống nghiệm 1 mL dung dịch NaOH 10%, thêm tiếp vài giọt phenolphthalein vào ống nghiệm, lắc đều.
– Nhỏ từ từ dung dịch acetic acid 10% vào ống nghiệm cho tới khi mất màu.
5. Phản ứng với đá vôi:
Cho vào ống nghiệm khoảng 1 thìa thuỷ tinh đá vôi đập nhỏ, thêm tiếp khoảng 1 mL dung dịch acetic acid 10% vào ống nghiệm.
Thực hiện các yêu cầu sau:
1. Quan sát hiện tượng xảy ra trong các thí nghiệm trên và từ các kiến thức đã học về acid, hãy nêu tính chất hoá học của acetic acid.
2. Giải thích các hiện tượng xảy ra trong các thí nghiệm trên.

Lời giải

Yêu cầu 1 & 2: Hiện tượng, giải thích và tính chất hoá học của acetic acid

Acetic acid (CH3COOHCH_3COOH) là một acid hữu cơ, trong phân tử có nhóm −COOH-COOH nên mang đầy đủ tính chất hoá học của một acid.

a) Phản ứng với chất chỉ thị

- *Hiện tượng:* Giấy quỳ tím chuyển sang màu đỏ (nếu dùng giấy chỉ thị pH thì pH < 7).
- *Giải thích:* Dung dịch acetic acid có tính acid nên làm quỳ tím hoá đỏ.
- *Tính chất:* Acetic acid làm đổi màu chất chỉ thị như các acid khác.

b) Phản ứng với kim loại (Mg)

- *Hiện tượng:* Mảnh Mg tan dần, có bọt khí không màu thoát ra.
- *Giải thích:* Acetic acid tác dụng với kim loại Mg (đứng trước hydrogen) giải phóng khí hydrogen và tạo thành muối.
2CH3COOH+Mg→(CH3COO)2Mg+H2↑2CH_3COOH + Mg \rightarrow (CH_3COO)_2Mg + H_2\uparrow
- *Tính chất:* Acetic acid tác dụng với một số kim loại tạo thành muối acetate và giải phóng khí H2H_2.

c) Phản ứng với oxide kim loại (CuO)

- *Hiện tượng:* Khi đun nhẹ, bột CuO màu đen tan dần, dung dịch chuyển sang màu xanh lam.
- *Giải thích:* Acetic acid tác dụng với CuO tạo thành muối copper(II) acetate tan có màu xanh và nước.
2CH3COOH+CuO→(CH3COO)2Cu+H2O2CH_3COOH + CuO \rightarrow (CH_3COO)_2Cu + H_2O
- *Tính chất:* Acetic acid tác dụng với oxide base tạo thành muối và nước.

d) Phản ứng với base (NaOH)

- *Hiện tượng:* Dung dịch NaOH có phenolphthalein ban đầu màu hồng; khi nhỏ từ từ acetic acid vào thì màu hồng nhạt dần rồi mất màu.
- *Giải thích:* Acetic acid trung hoà NaOH (phản ứng trung hoà), khi NaOH phản ứng hết thì môi trường không còn base nên phenolphthalein mất màu.
CH3COOH+NaOH→CH3COONa+H2OCH_3COOH + NaOH \rightarrow CH_3COONa + H_2O
- *Tính chất:* Acetic acid tác dụng với base tạo thành muối và nước.

e) Phản ứng với đá vôi (CaCO3CaCO_3)

- *Hiện tượng:* Đá vôi tan dần, có bọt khí không màu thoát ra.
- *Giải thích:* Acetic acid tác dụng với muối carbonate (CaCO3CaCO_3) tạo thành muối acetate, nước và giải phóng khí carbon dioxide.
2CH3COOH+CaCO3→(CH3COO)2Ca+H2O+CO2↑2CH_3COOH + CaCO_3 \rightarrow (CH_3COO)_2Ca + H_2O + CO_2\uparrow
- *Tính chất:* Acetic acid tác dụng với muối carbonate tạo thành muối mới, nước và khí CO2CO_2.

Kết luận — Tính chất hoá học của acetic acid: Acetic acid có đầy đủ tính chất của một acid:
1. Làm quỳ tím hoá đỏ.
2. Tác dụng với một số kim loại (đứng trước H) → muối + H2H_2.
3. Tác dụng với oxide base → muối + nước.
4. Tác dụng với base → muối + nước.
5. Tác dụng với muối carbonate → muối + nước + CO2CO_2.

Đáp số

Quỳ tím hoá đỏ → acetic acid có tính acidMg tan, sủi bọt khí H2H_2: 2CH3COOH+Mg→(CH3COO)2Mg+H2↑2CH_3COOH + Mg \rightarrow (CH_3COO)_2Mg + H_2\uparrowCuO đen tan, dung dịch xanh lam: 2CH3COOH+CuO→(CH3COO)2Cu+H2O2CH_3COOH + CuO \rightarrow (CH_3COO)_2Cu + H_2OMàu hồng mất dần (trung hoà): CH3COOH+NaOH→CH3COONa+H2OCH_3COOH + NaOH \rightarrow CH_3COONa + H_2OĐá vôi tan, sủi bọt khí CO2CO_2: 2CH3COOH+CaCO3→(CH3COO)2Ca+H2O+CO2↑2CH_3COOH + CaCO_3 \rightarrow (CH_3COO)_2Ca + H_2O + CO_2\uparrow

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.